Էրդողանը բացահայտորեն թքում է ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի վրա
2021թ. մարտի 18-ին Միացյալ Նահանգները և ԵՄ-ը քննադատել է Թուրքիայի գործողությունները՝ այդ երկրի Քրդամետ ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը (HDP, կամ PDG) Թուրքիայում արգելելու վերաբերյալ․ մեկ շաբաթ անց ԵՄ առաջնորդները պետք է գագաթնաժողովում քննարկեին Անկարայի հետ հարաբերություններում լարվածությունը: Բանն այն է, որ մարտի 16-ին Թուրքիայի դատախազությունը դիմել է երկրի Սահմանադրական դատարան` խնդրելով արգելել այս կուսակցության գործունեությունը: Հայցում նշվում է, որ ղեկավարության ներկայացուցիչների, ինչպես նաև HDP-ի շարքային անդամների հայտարարություններն ու գործողություններն «ուղղված են պետության և ժողովրդի միջև պառակտմանը»: Ի պատասխան, Թուրքիայի խորհրդարանի ներկայիս կազմով երկրորդ ամենամեծ ընդդիմադիր խմբակցությունն ունեցող այս կուսակցության ղեկավարությունը արձագանքել է դատախազության միջնորդությանը. «Մեր կուսակցության փակման գործը ծանր հարված է ժողովրդավարությանը և երկրի օրենքներին»: Հայտարարության մեջ նաև պնդվում է, որ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կառավարությունն «օգտագործում է դատական համակարգը որպես լծակ՝ իրեն հարմար քաղաքականություն մշակելու համար»: HDP առաջնորդները՝ կուսակցության երկու համանախագահներ Սելահաթթին Դեմիրթաշը (քուրդ) և Ֆիգեն Յուքսեքդաղը, ձերբակալվել են դեռ 2016-ի նոյեմբերին: Դեմիրթաշը բանտում է Էդիրնե (Ադրիանուպոլիս) նահանգում՝ բազմաթիվ մեղադրանքներով: Նա մեղադրվում է «ահաբեկչության քարոզի», «ահաբեկչական ցանց կազմակերպելու», «Թուրքիայի Հանրապետության նախագահին վիրավորելու» և այլ հանցագործություններ կատարելու մեջ: 2018-ի հունիսի 24-ին, կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում, Դեմիրթաշը մասնակցել է Թուրքիայում կայացած նախագահական ընտրություններին՝ ձայների քանակով զբաղեցնելով երրորդ տեղը՝ 8.4%:
Մարտի 22-ին Դեմիրթաշը, այնուամենայնիվ, դատապարտվել է երեքուկես տարվա ազատազրկման՝ «երկրի նախագահին վիրավորելու համար», հաղորդում է «Hürriyet Daily News» թերթը: Այսպիսով, 2021 թ. Թուրքիայի իշխանությունների հակաքրդական արշավն արդեն սկսվել է: Այնուամենայնիվ, HDP կուսակցությունն ինքը հստակ տեղյակ էր այս ամենի մասին և, ըստ ամենայնի, պատրաստվում է այն ժամանակահատվածին, երբ կուսակցությունն արգելվելու է: Դեռևս չձերբակալված ղեկավարները մարտի 5-ին հայտարարել են, որ կուսակցությունը կշարունակի իր գործունեությունն այլ անվամբ, եթե դատարանն այն ապօրինի հայտարարի երկրում արգելված Քրդական բանվորական կուսակցության (PKK) հետ ենթադրյալ կապերի պատճառով: Այս ամսվա սկզբին Թուրքիայի Վերաքննիչ ընդհանուր դատարանը հետաքննություն է սկսել HDP-ի դեմ: «Մենք, իհարկե, ունենք «պլան Բ»: Եթե HDP-ը փակեն, մենք ունենք մեր նախապատրաստական աշխատանքները»,- արտասահմանյան ԶԼՄ-ների հետ հանդիպմանն ասել է կուսակցության համանախագահ Պերվին Բուլդանը: – Մինչ այժմ մենք շարունակում էինք պայքարել՝ ստեղծելով այլ կուսակցություններ նախորդների փակումից հետո: Ապագայում նույնպես այդպես կլինի»: Հիշեցնենք, որ անցած ամիս Թուրքիայի իշխանությունների ճնշումը HDP-ի վրա մեծացել է այն բանից հետո, երբ Անկարան հայտարարել է, որ քուրդ զինյալները Իրաքի հյուսիսում գտնվող Գարա շրջանում բանակի փրկարարական գործողության ընթացքում մահապատժի են ենթարկել 13 թուրք բանտարկյալների, այդ թվում՝ թուրք զինվորականներին և ոստիկաններին:
Եվ ահա ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն «արձագանքում են» թուրքական իշխանությունների գործողություններին: Ընդգծենք՝ միայն ինչ-որ որոշ քրդերի և նրանց կուսակցության պատճառով: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն այդպես նույնիսկ չեն արձագանքել և չեն արձագանքում այն փաստին, որ Թուրքիան, փաստացի, անմիջական մասնակցել է արցախահայության դեմ պատերազմին, այժմ մասնակցում է Արցախի օկուպացմանը, որ Թուրքիան մասնակցել է Արցախում հազարավոր հայերի սպանությանը… Հայաստանի հայե՛ր: Տեսնո՞ւմ եք ձեր սիրելի Արևմուտքի կեղծավորությունը: Եթե ոչ, ապա ավելի լայն բացեք ձեր աչքերը և մաքրեք ձեր ուղեղը… Վերադառնանք, սակայն, Թուրքիայի քրդերին: Ահա, թե ինչպես են «արձագանքում» ԱՄՆ-ը և ԵՄ-նը: ԱՄՆ պետդեպարտամենտը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է, որ քրդամետ կուսակցության լուծարումը «կխաթարի թուրք ընտրողների կամքը, էլ ավելի կխաթարի Թուրքիայում ժողովրդավարությունը և կզրկի միլիոնավոր Թուրքիայի քաղաքացիների իրենց ընտրված ներկայացուցչությունից»: Եվ վերջ, ոչ մի պատժամիջոց կամ պատժամիջոցներ կիրառելու սպառնալիք: Եվ դա՝ լուռ աջակցությունն է թուրքերին: Մի՞ թե ոչ… «Դա Թուրքիայի շարժումն է դեպի բազմակարծության վերջը: Հիմա ի՞նչ արձագանք է ակնկալում Թուրքիան Եվրամիությունից: Դրակա՞ն օրակարգ», – հռետորորեն հարցրել է Եվրախորհրդարանի Թուրքիայի հարցով զեկուցող Նաչո Սանչես Ամորը, քանի որ Թուրքիան ԵՄ անդամակցության թեկնածու է, չնայած անդամակցության վերաբերյալ Բրյուսելի հետ Անկարայի բանակցությունները երկար տարիներով կանգ են առել, նշում է բրիտանական «Reuters» լրատվական գործակալությունը: Oh, որքան կարեկից են եվրոպացիները Թուրքիայի քրդերի հանդեպ:
Իսկ Անկարան նույնիսկ թքել չի ուզում ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի «արձագանքին»: Նույն եվրոպացիներին լռեցնելու համար, մարտի 20-ին Էրդողանը հրամանագիր է ստորագրել Եվրոպայի խորհրդի Կանանց նկատմամբ բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի կոնվենցիայից (այո՝ այն նույն «Ստամբուլյան կոնվենցիայից») դուրս գալու մասին: 2014-ին Անկարան, որն այն ժամանակ դեռ հույսեր էր կապում ԵՄ-ին անդամակցելու հետ, առաջինն է վավերացրել այս փաստաթուղթը: Հիմա Թուրքիան եվրոպացիներին հասկացրել է, որ դա իրեն չի հետաքրքրում, Էրդողանը վերջապես դադարել է ձևացնել, թե Անկարան ունի «եվրոպական արժեքներ», և սա՝ «ԵՄ անդամակցություն» Թուրքիայի խաղի ավարտն է: Բացի այդ, Էրդողանն ունի որոշակի «սեփական» խնդիրներ, նա ժամանակ չունի ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի համար: Մարտի 23-ին ավելի քան 150 մարդ էր ձերբակալվել 2016-ի հեղաշրջման փորձի գործով իրականացված միջոցառումների ընթացքում: Երկրի դատախազությունը ավելի վաղ դուրս էր գրել «ահաբեկչական ցանցի» (FETÖ – Ֆեթհուլլահ Գյուլենի) հետ կապեր ունենալու մեջ 184 կասկածյալների ձերբակալման օրդեր, որոնց մեծ մասը նախկին և գործող զինվորականներ են, հայտնում է «Anadolu» պետական լրատվական գործակալությունը: Ոստիկանության միջոցառումները (ռեյդերը) ընդգրկել են երկրի 53 նահանգ: Ոստիկանությունը ձերբակալություններ է իրականացնում նաև Հյուսիսային Կիպրոսում, որտեղ տեղակայված է թուրքական ռազմական զորակազմը: Կասկածյալների թվում են Թուրքիայի ԶՈՒ երկու գնդապետներ, յոթ մայորներ, տասը կապիտաններ և 22 լեյտենանտներ: Բայց գլխավորն այն է, որ թուրքերը թքած ունեն ԱՄՆ-ի ու ԵՄ-ի վրա…
Սերգեյ Շաքարյանց
