Աշխարհը 1918 թ. այս օրը․ չորս կայսրությունների անկումը և նոր աշխարհակարգի ձևավորումը
1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին Անտանտի երկրների և Գերմանիայի միջև կնքված հրադադարի պայմանագրով ավարտվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, որը մարդկության պատմության ամենաարյունալի և ավերիչ հակամարտություններից մեկն էր։
Պատերազմը սկսվել էր 1914 թվականի հուլիսի 28-ին և շարունակվել ավելի քան չորս տարի՝ ընդգրկելով Եվրոպայի, Ասիայի, Աֆրիկայի և Մերձավոր Արևելքի բազմաթիվ տարածքներ։
Հրադադարի կնքումը
1918 թվականի աշնանը Գերմանիան հայտնվել էր ծանր ռազմական, տնտեսական և քաղաքական իրավիճակում։ Նրա դաշնակիցները մեկը մյուսի հետևից դուրս էին գալիս պատերազմից, իսկ երկրի ներսում աճում էին դժգոհությունն ու հեղափոխական շարժումները։
Նոյեմբերի 11-ի վաղ առավոտյան Ֆրանսիայի Կոմպիենի անտառում՝ երկաթուղային վագոնում, Գերմանիայի և Անտանտի ներկայացուցիչները ստորագրեցին հրադադարի համաձայնագիրը։
Համաձայնագիրը ուժի մեջ մտավ նույն օրը՝ ժամը 11:00-ին։ Այդ պահից Արևմտյան ռազմաճակատում դադարեցվեցին ռազմական գործողությունները։
Պատերազմի հետևանքները
Առաջին համաշխարհային պատերազմը հիմնովին փոխեց աշխարհի քաղաքական քարտեզը։
- Փլուզվեցին չորս մեծ կայսրություններ՝ Գերմանական, Ավստրո-Հունգարական, Օսմանյան և Ռուսական։
- Եվրոպայում ձևավորվեցին նոր պետություններ։
- Միլիոնավոր մարդիկ զոհվեցին, վիրավորվեցին կամ ստիպված եղան լքել իրենց բնակավայրերը։
- Աշխարհի քաղաքական և տնտեսական ուժերի հարաբերակցությունը զգալիորեն փոխվեց։
- Պատերազմի ավարտից հետո ձևավորվեցին այնպիսի հակասություններ, որոնք հետագայում նպաստեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկմանը։
Հայ ժողովրդի համար
Առաջին համաշխարհային պատերազմը հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական ժամանակաշրջաններից էր։
Օսմանյան կայսրությունը իրականացրեց Հայոց ցեղասպանությունը, զոհվեցին շուրջ 1,5 միլիոն հայեր, իսկ հարյուրհազարավոր մարդիկ բռնեցին գաղթի ճանապարհը։
1918 թվականին՝ պատերազմի ավարտին, հայ ժողովուրդը կարողացավ վերականգնել իր պետականությունը՝ մայիսի 28-ին հռչակելով Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը։
Պատմական նշանակությունը
1918 թվականի նոյեմբերի 11-ը դարձավ համաշխարհային պատմության կարևորագույն տարեթվերից մեկը։ Այն խորհրդանշեց ավելի քան չորս տարի տևած պատերազմի ավարտը, սակայն չբերեց երկարատև խաղաղություն։ Հետպատերազմյան պայմանագրերը, տարածքային վեճերն ու քաղաքական հակասությունները շարունակեցին ձևավորել միջազգային հարաբերությունները։
