Քաղաքական ուժերն Արցախի խորհրդարանում այսօր միակարծիքի են
Հայաստանի հանրությունն արդեն գիտի, որ Ստեփանակերտի նյարդերը «տեղի են տվել». աղբյուրներն ասում են, որ արցախյան հասարակությունը «պայթյունի եզրին է»։ Հասկանալի է, որ զայրույթն ու վրդովմունքը ուշացած են. հասկանալ, որ խամաճիկային, թուրքամետ Երևանը տանում է Արցախը քաղաքական և ռազմավարական աղետի, հնարավոր էր ավելի վաղ՝ 2018-2020 թվականների ընթացքում, ոչ թե հիմա, երբ Արցախի 70 %-ից ավելին օկուպացված է թուրքերի կողմից…
Ինչպես գրում են նույնիսկ Ռուսաստանում՝ «ԼՂ խորհրդարանը վրդովված էր Փաշինյանի վտանգավոր «հայտարարություններից»։ Մենք այդ «հայտարարությունները» չենք մեջբերի։ Իսկ այն, ինչ դեկտեմբերի 27-ին պատասխանել է Արցախի խորհրդարանը, բոլորս պետք է անգիր սովորենք և փոխանցեք սերունդներին։ Այսպիսով, դեկտեմբերի 27-ին «Արցախի Հանրապետության ինքնիշխանությանը և սուբյեկտիվությանը սպառնացող վտանգների և մարտահրավերների մասին» հայտարարությամբ, Արցախի խորհրդարանը քննադատել է թուրքերի երևանյան խամաճիկի՝ դեկտեմբերի 24-ի ասուլիսի ժամանակ հնչեցրած թեզերը։ «Արտահայտելով Արցախի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական շրջանակների կարծիքն ու դիրքորոշումը՝ մենք մեր անհամաձայնությունն ու վրդովմունքն ենք հայտնում հարցազրույցի ընթացքում հնչած վնասակար, վտանգավոր հայտարարությունների և մտքերի առնչությամբ, որոնք կասկածի տակ են դնում հայկական ապագան կամ՝ Արցախի սուբյեկտիվությունը»,- ասված է Ստեփանակերտի հայտարարության մեջ։ Խորհրդարանականները տարակուսանք են հայտնել այն փաստի առնչությամբ, որ Փաշինյանը հնչեցրել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին հռչակված և միջազգային իրավունքին համապատասխան ստեղծված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գոյությունը կասկածի տակ դրած ձևակերպումներ, ինչպես նաև նրա երկարամյա պայքարը միջազգային ճանաչման հասնելու համար։ Հանրապետության Ազգային ժողովը ցավալի է համարել, որ նման հայտարարություններ են արվում Հայաստանի բարձրագույն ղեկավարության մակարդակով՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Արցախի ճակատագիրը երբևէ չի եղել և չի լինելու որևէ քաղաքական ուժի մենաշնորհ։ «Հայկական կողմերի քաղաքական և իրավական բազան և մեր ազգային շահերի պաշտպանությունը չեն հակասել անցած տարիների բանակցությունների ընթացքում միջազգային կառույցների, միջնորդների կողմից ներկայացված դիրքորոշումներին,- ընդգծվում է փաստաթղթում։ – Ղարաբաղյան հակամարտության ողջ պատմության ընթացքում պարբերաբար ուռճացվում են դրա էությունը խեղաթյուրող հայտարարությունները, որոնք բարդացնում և շփոթեցնում են համապարփակ և վերջնական կարգավորման գործընթացը»։
Արցախի խորհրդարանում վտանգավոր են անվանել շահարկումները Արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման բանակցությունների ձևաչափի հնարավոր փոփոխության մասին, որով զբաղվում են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները՝ Ռուսաստանը, Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ը։ ԼՂՀ պատգամավորներն անընդունելի են անվանել Արցախի հայկական ինքնությունը կասկածի տակ դրած հայտարարությունները հանրապետության ազատության և անկախության համար իրենց կյանքը տված հազարավոր հայերի հիշատակը հարգելու տեսանկյունից։ Պատգամավորներն այնուհետև գլխավոր կապիտուլյանտին հիշեցրել են Հայաստանի Գերագույն խորհրդի 1992 թվականի հուլիսի 8-ի ընդունած որոշումը, ըստ որի՝ Երևանի համար անընդունելի է ցանկացած ներպետական կամ միջազգային փաստաթուղթ, որտեղ Արցախը նշված է որպես Ադրբեջանի մաս։ «Անընդունելի է դիրքորոշում արտահայտել՝ հաշվի չառնելով Արցախի իշխանությունների դիրքորոշումը, քանի որ երկրի ապագայի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու իրավասություն ունեն միայն հանրապետության քաղաքացիների կողմից ընտրությունների միջոցով ձևավորված իշխանությունը», – նշում է ԼՂՀ խորհրդարանը։
Այդքանով կարելի էր ավարտել այս նյութը: Միաժամանակ, կոչ ենք անում արցախահայությանը և Հայաստանի բնակչությանը բացարձակապես չհրապուրվել նրանով, որ դեկտեմբերի 27-ին Արայիկ Հարությունյանը «պատասխանել է» գլխավոր կապիտուլյանտին՝ ասելով, որ արցախահայության ինքնորոշման իրավունքի լիակատար ճանաչումը ենթակա չէ վերապահումների և զիջումների, և այս հարցի բացառիկ տերը Արցախի հայությունն է, և հետևաբար՝ Արցախի ժողովրդի անունից խոսելու իրավունք ունեն միայն Արցախի Հանրապետության իշխանությունները։ Արայիկ Հարությունյանը Փաշինյանից ոչ պակաս մեղավոր է ողբերգության մեջ, և նրա մեղքը սկսվել է նույնիսկ ոչ թե 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ, այլ շատ ավելի վաղ։ Սակայն մենք չենք քննարկի անձը և մեղավորության չափը, նույնիսկ եթե դա լինի Արայիկ Հարությունյանը․ նա առայժմ Արցախի օրինական ընտրված նախագահն է։ Արտատարածաշրջանային ուժերի շահերը սպասարկող խամաճիկների իշխանությունից Հայաստանը ազատագրվելուց հետո, հենց հայ համայնքն ինքը կպահանջի մանրակրկիտ դիտարկել բոլոր «մանրուքները»։
Այսօրվա Հայաստանի խնդիրն այն է, որ հանրապետության ներսում չկա Արցախի այնպիսի խորհրդարան, որը կարգի կհրավիրեր «Երևանի կառավարությանը»։ Սակայն, ինչպես ասում են, «սառույցը հալվել է»։ Այսօր Արցախի խորհրդարանում ներկայացված քաղաքական ուժերը միակարծիքի են այն հարցում, որ երևանյան կապիտուլյանտը մեղավոր է, առաջին հերթին, Արցախում տիրող դժբախտությունների համար… Հերթը Հայաստանի քաղաքական ուժերինն ու հանրությանն է։
Սերգեյ Շաքարյանց
