Բալկաններում նոր պատերազմի հավանականությունը շատ մեծ է
Վերջերս, «Մտորենք միասին» հաղորդման շրջանակում «Աֆղանական իրադարձությունների ազդեցությունը Հարավային Կովկասում» թեմայով հաղորդման ժամանակ (տես – https://livenews.am/press/16/127432/17) այս տողերի հեղինակը հանդես է եկել սերբական Կոսովո և Մետոխիա երկրամասից հայ զինվորականներին դուրս բերելու կոչով և զգուշացրել է Հայաստանի իշխանություններին և հանրությանը՝ իրավիճակը Բալկանյան թերակղզում օրեցօր թեժանում է, և հայերը պետք է նախօրոք հեռանան սպասվող հարվածներից, մանավանդ որ Հայաստանի և Արցախի շուրջ ստեղծված իրավիճակն իսկական նախապատերազմական է:
Ըստ ամենայնի, Հայաստանի որոշ շրջանակներ կասկածի տակ են դնում այս տողերի հեղինակի կանխատեսումը: Որպեսզի ոչ ոք չհամարձակվի որևէ բան վիճարկել, հատկապես Բալկաններում առաջիկա բարդությունների թեմայի վերաբերյալ, մենք հակիրճ կպատմենք Բալկաններում առաջիկա արյունալի հանգուցալուծման մասին: Ավելին, այս տողերի հեղինակի տեսակետը պաշտպանում և կիսուն են բազմաթիվ օտարերկրյա փորձագետներ: Օրինակ՝ օգոստոսի 19-ին, Առաջադիմական քաղաքականության հիմնադրամի տնօրեն, բալկանյան «Բալկանիստ» նախագծի ղեկավար Օլեգ Բոնդարենկոն ասաց, որ Բոսնիա և Հերցեգովինայում (ԲիՀ) քաղաքական ճգնաժամը կարող է հանգեցնել նոր զինված բախումների, որոնք կարող են ապասառեցնել մի շարք հակամարտություններ հետհարավսլավական տարածքում: Նա նույնիսկ մտավախություն ունի, որ Արևմուտքն և նրա խամաճիկները կփորձեն վերացնել Սերբական Հանրապետությունը, այսինքն. – Բոսանսկա Սրպսկա Հանրապետություն (ԲՍՀ): Մենք էլ գրել էինք, որ Բոսնիայի ճգնաժամը հրահրել է ԲիՀ -ում Արևմուտքի պաշտոնաթող բարձր ներկայացուցիչ Վալենտին Ինզկոն, որը քրեական պատասխանատվություն է սահմանել Սրեբրենիցայում «ցեղասպանությունը» ժխտելու համար: Բոսնիայի սերբերը հրաժարվեցին ճանաչել Վ.Ինզկոյի հրամանագիրը, հայտարարեցին ԲիՀ -ի կենտրոնական մարմինների աշխատանքը բոյկոտելու մասին, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվություն սահմանեցին ԲՍՀ-ին և նրա խորհրդանիշներին վիրավորելու համար՝ ինչպես նաև ԲՍՀ -ն որպես «ցեղասպանության արդյունք» և նրա ժողովուրդները՝ որպես «ցեղասպան» հռչակելու համար: Իրենց հերթին մահմեդականներն ու խորվաթները ԲիՀ-ի մահմեդական-խորվաթական ֆեդերացիայի տարածքում ձևավորել են մոջահեդների երեք խմբեր, որոնք պատրաստ են հարձակվել Արևելյան Սարաևոյի՝ ԲՍՀ-ի դե յուրե մայրաքաղաքի վրա, հայտնում է Օլեգ Բոնդարենկոն`վկայակոչելով Սերբական Սարաևոյի և Բանյա Լուկայի իր աղբյուրները:
«Արևմուտքի աջակցությամբ Սարաևոյում ռազմական գործողության դեպքում և ոչ լեգիտիմ բարձր ներկայացուցչի համաձայնությամբ (այսինքն՝ Քրիստիան Շմիդտի, որը լեգիտիմ չի ճանաչվել ոչ ԲՍՀ-ի, ոչ էլ ՄԱԿ -ի Անվտանգության խորհրդի մշտական ներկայացուցիչների՝ ՌԴ և Չինաստանի կողմից)՝ սերբ առաջնորդ Միլորադ Դոդիկի և նրա շրջապատի դեմ նոր պատերազմ սկսելու հավանականությունը չափազանց մեծ է: ԲիՀ նախագահության ներկայիս գործող անդամի [Մ.Դոդիկի] անմիջական ենթակայության տակ, ըստ տարբեր գնահատականների, կան մի քանի հարյուր հատուկ ջոկատայիններից մինչև 5 հազար մասնագետներ, ովքեր անցել էին պատերազմը: Թերևս, Սարաևոյում այս փաստի գիտակցումը կխոչընդոտի 1990-ականների ևս մեկ սառեցված հակամարտության վերսկսմանը: Բայց դա չի լուծի բուն հակամարտությունը: Եվ եթե այն բռնկվի ԲիՀ-ում, ապա Կոսովոյում և սահմանամերձ Սանջակի տարածաշրջանում, որը հիմնականում բնակեցված է մահմեդականներով, ամենայն հավանականությամբ, կներգրավվեն նոր ճգնաժամի մեջ: Բալկաններում արմատական իսլամիստների վաղեմի երազանքն էր ստեղծել «կանաչ գոտի»՝ Հունաստանից մինչև Խորվաթիա, և այս նախագծին պետք է լուրջ մոտենալ»,- գրում է փորձագետ Բոնդարենկոն:
Միևնույն ժամանակ, նա ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ տարածաշրջանում խաղաղությանը և կայունությանը լրացուցիչ կերպ սպառնում է Ալբանիայի, ալբանական Կոսովոյի և Հյուսիսային Մակեդոնիայի` Աֆղանստանից փախստականներին ընդունելու և ԱՄՆ կառավարության հաշվին նրանց տեղակայելու պատրաստակամությունը: «Սա միայն վառելիք՝ յուղ է լցնում այս արդեն իսկ պայթյունավտանգ տարածաշրջանի վրա, ավելացնում է նրա հանցավորությունը և ավելի մոտեցնում հակամարտությունների ապասառեցման հեռանկարները: Ի վերջո, ԲիՀ-ում իրավիճակի սրումը, անշուշտ, կազդի Չեռնոգորիայի, Սերբիայի, Հյուսիսային Մակեդոնիայի և Կոսովոյի վրա: Եվ եթե հիշում եք, որ Աֆղանստանն առաջին երկիրն էր, որը ճանաչեց ալբանական Կոսովոն (սա շատ փորձագետների կողմից գնահատվեց որպես թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հիմնական ուղու ճանաչում), ապա կողմերի շահերը էլ ավելի պարզ կդառնան», – եզրափակում է Օլեգ Բոնդարենկոն:
Մենք ցանկանում ենք հուսալ, որ այժմ Հայաստանի ավելի շատ քաղաքացիներ հասկացել են, որ, իրոք, հայ զինծառայողները պետք է հայրենիք վերադառնան Կոսովոյից և Մետոհիայից: Բալկաններում պատերազմները դաժանությամբ և անզիջում բնույթով ոչ մի կերպ չեն զիջում Մերձավոր Արևելքի կամ Աֆղանստանի պատերազմներին: Պահանջեք իշխանություններից անհապաղ դուրս բերել հայ զինվորականներին Բալկանյան թերակղզուց: 2012 թ.-ից հայերը տեղակայվել են ԱՄՆ-ի ուժերի հրամանատարության ներքո և տեղաբաշխվել Ուրոշևաց քաղաքի մոտակայքում գտնվող Camp Bondsteel ամերիկյան ռազմաբազայում, չնայած սկզբում նրանք հունական գումարտակի կազմում էին: Առնվազն 35-ից մինչև 70 մարդ՝ Հայաստանի քաղաքացիներ, հավանաբար, դեռ գտնվում են այս պայթյունավտանգ շրջանում …
Սերգեյ Շաքարյանց
