ԿԻԼԻԿԻԱՅԻ ԴԱՏԱՐԿՈՒՄԸ․ Ինչո՞ւ 1921-ին ֆրանսիական զորքերը լքեցին հայկական երկրամասը
Պատմության դասերը հաճախ դաժան են, բայց անհրաժեշտ։ 1921 թվականին Կիլիկիայում տեղի ունեցածը դրա վառ օրինակն է, երբ քաղաքական շահերը վեր դասվեցին մարդկային կյանքերից ու խոստումներից։
Ինչո՞ւ Ֆրանսիան որոշեց հեռանալ.
Անկարայի գաղտնի գործարքը. 1921թ. հոկտեմբերի 20-ին Ֆրանսիան և քեմալական Թուրքիան կնքեցին պայմանագիր։ Ֆրանսիան ճանաչեց Թուրքիայի նոր կառավարությունը՝ փոխարենը ստանալով տնտեսական արտոնություններ և Սիրիայում իր դիրքերի ամրապնդման փոխարեն։
Առաջին համաշխարհայինից հետո Ֆրանսիան չուներ ո՛չ ֆինանսական, ո՛չ էլ ռազմական ռեսուրս՝ թուրքական զինված խմբերի դեմ երկարատև պայքար մղելու համար։
Դաշնակիցների միջև պառակտում. Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան սկսել էին մրցակցել Մերձավոր Արևելքում։ Ֆրանսիացիները նախընտրեցին լեզու գտնել թուրքերի հետ՝ բրիտանական ազդեցությունը թուլացնելու համար։
Սիրիան՝ որպես առաջնահերթություն. Կիլիկիան դիտարկվեց որպես մանրադրամ՝ Սիրիայում և Լիբանանում ֆրանսիական մանդատի անվտանգությունն ապահովելու համար։
Արդյունքը՝ մարդկային ողբերգություն…
Ֆրանսիական զորքերի նահանջը դարձավ Կիլիկիայի հայաթափման պատճառ։ Ավելի քան 150,000 հայեր, ովքեր ընդամենը մի քանի տարի առաջ էին վերադարձել իրենց տները, ստիպված եղան նորից բռնել գաղթի ճամփան՝ լքելով Ադանան, Մարաշը, Այնթապն ու մյուս հայկական բնակավայրերը։
Այս իրադարձությունը պատմության մեջ մնաց որպես դառը հիշեցում այն մասին, թե որքան փխրուն են մեծ տերությունների խոստումները, երբ խաղասեղանին են դրվում պետական շահերը։
