Նամակ ԵՄ-ին. Էթնիկ զտումները և ռազմագերիների վերադարձը չպետք է անտեսվեն. Արմեն Աշոտյան
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․
Եվրոպական քաղաքական ընտանիքների անդամ 6 հայկական կուսակցություններն այսօր համատեղ նամակով դիմել են ԵՄ ղեկավարությանը, Երեւանում կայանալիք Եվրոպական Քաղաքական Համայնքի գագաթնաժողովի մասնակիցներին եւ իրենց քաղաքական ընտանիքների ղեկավարներին, բարձրաձայնելով Հայաստանում տիրող հակաժողովրդավարական զարգացումների, ինչպես նաեւ Ադրբեջանում պահվող մեր հայրենակիցների եւ արցախահայության խնդիրների մասին։
Նամակի հեղինակներն են Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության անդամներ ՀՀԿ-ն եւ «Ժառանգություն» կուսակցությունը, Սոցիալիստների եւ Դեմիկրատների անդամ ՀՅԴ-ն, Եվրոպական պահպանողականների եւ բարեփոխիչների անդամ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, Եվրոպայի լիբերալների եւ դեմոկրատների ալյանսի անդամ ՀԱԿ-ը, ինչպես նաեւ Եվրոպական ազատ ալյանսի անդամ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունը։
Ստորեւ ներկայացված են նամակի անգլերեն (պաշտոնական) եւ հայերեն (աշխատանքային) տեքստերը։
To: H.E. António Costa, President of the European Council;
To: H.E. Ursula von der Leyen, President of the European Commission;
To: Leaders of European Political Families;
To: Heads of State and Government attending the European Political Community Summit, Yerevan
Your Excellencies,
Dear colleagues,
As representatives of Armenian political parties that are members or observers within your respective European political families—bound together by a shared commitment to democracy, the rule of law, and fundamental freedoms—we address you ahead of the EPC Summit in Yerevan with urgency and responsibility.
The Armenian government is actively cultivating an international image of democratic progress. This narrative is misleading. On the ground, the administration of Nikol Pashinyan is consolidating power, weakening institutional checks and balances, and systematically using law enforcement and judiciary against political opponents and clergemen.
Under these conditions, hosting the EPC Summit in Yerevan risks sending a dangerous political signal: that democratic backsliding can be overlooked when it is politically convenient.
We urge you not to ignore the following realities:
- Democratic Backsliding and Political Repression Armenia’s democratic indicators have deteriorated, as reflected in assessments by Freedom House, Transparency International and V-Dem Institute. Judicial and law enforcement mechanisms are increasingly used as political tools. Peaceful protests are curtailed, and political activism is met with intimidation and detention.
- Political Prisoners There are more than 50 individuals detained on politically motivated charges, and the number is growing. Continued silence on these cases risks normalising politically motivated imprisonment.
- State Pressure on the Armenian Apostolic Church The government is using prosecutions, court action, travel bans, and a sustained political campaign to subordinate the Armenian Apostolic Church to state control. Clergy have been detained on fabricated charges, bishops restricted from travel, and secular courts deployed to override ecclesiastical authority. Most telling: the ruling Civil Contract party has explicitly included the removal of the Catholicos in its political programme. This is not a policy dispute — it is an unconstitutional assault on a constitutionally protected institution.
- Media Pressure and Erosion of Free Expression Independent media is increasingly constrained. Journalists face physical attacks, intimidation, and exclusion from state resources. The result is a shrinking space for free expression and growing censorship.
We also use this opportunity to urge you to address issues related to the realities created by actions of the Azerbaijani Government, which severely undermine prospects of the establishment of peace between Armenia and Azerbaijan
- Armenian POWs in Azerbaijani Custody According to official numbers 19 Armenian prisoners of war and civilians remain in Azerbaijani detention, despite official claims to the contrary. Reports of torture and staged trials persist. At the same time, the issue of missing persons remains unresolved. The lack of transparency and tangible progress on this issue further undermines public trust and raises grave humanitarian concerns.
- Ethnic Cleansing of Artsakh and the Imperative of Return The ethnic cleansing of Nagorno-Karabakh/Artsakh, which forcibly displaced its entire indigenous Armenian population, must not be consigned to silence. The ongoing and systematic destruction of Armenian Christian spiritual and cultural heritage in the region is a continuing affront to civilised values. International law unequivocally obliges Azerbaijan to guarantee a safe, voluntary, and dignified return of all displaced persons to their homeland — an obligation that European leaders must actively champion.
Our Message to European Leaders is clear.
This is a moment of political clarity. Engagement must not come at the cost of principles.
We call on you to:
- Publicly and unequivocally demand the release of all political prisoners in Armenia and Armenian POWs in Azerbaijan.
- Speak out clearly against pressure on the Armenian Apostolic Church and restrictions on media freedom.
- Ensure balanced engagement by meeting with representatives of opposition forces, independent civil society and Armenian Apostolic Church;
The credibility of Europe’s commitment to democratic values is at stake. We urge you to act accordingly: to stop the hypocrisy and to stand for democracy.
Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստային,
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենին,
Եվրոպական քաղաքական ընտանիքների ղեկավարներին,
Երեւանում Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովին մասնակցող պետությունների և կառավարությունների ղեկավարներին
Ձերդ գերազանցություններ,
Հարգելի գործընկերներ,
Որպես հայկական քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, որոնք անդամակցում կամ դիտորդ են ձեր համապատասխան եվրոպական քաղաքական ընտանիքներում եւ կապված են ժողովրդավարության, օրենքի գերակայության և հիմնարար ազատությունների նկատմամբ համատեղ նվիրվածությամբ, մենք դիմում ենք ձեզ՝ Երևանում կայանալիք Եվրոպական Քաղաքական Համաժողովի գագաթնաժողովից առաջ՝ հրատապությամբ և պատասխանատվությամբ։
ՀՀ կառավարությունը ակտիվորեն «խնամում» է ժողովրդավարական առաջընթացի միջազգային կերպար։ Սակայն այդ ուղերձը մոլորեցնող է։ Իրականում Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմը ամրապնդում է իշխանությունը, թուլացնում ինստիտուցիոնալ հակակշիռներն ու զսպումները և համակարգված կերպով օգտագործում է իրավապահ և դատական համակարգերը քաղաքական հակառակորդների և հոգևորականների դեմ։
Այս պայմաններում ԵՔՀ գագաթնաժողովի անցկացումը Երևանում հղի է վտանգավոր քաղաքական ուղերձի հղումով. որ ժողովրդավարական նահանջը կարող է անտեսվել, երբ դա քաղաքականապես հարմար է։
Մենք կոչ ենք անում ձեզ չանտեսել հետևյալ իրողությունները.
- Ժողովրդավարական նահանջ և քաղաքական ճնշումներ։ Հայաստանի ժողովրդավարական ցուցանիշները վատթարացել են, ինչպես արտացոլվում է Freedom House-ի, Transparency International-ի և V-Dem Institute-ի գնահատականներում։ Դատական և իրավապահ մեխանիզմները ավելի ու ավելի են օգտագործվում որպես քաղաքական գործիքներ։ Խաղաղ բողոքի ցույցերը սահմանափակվում են, իսկ քաղաքական ակտիվիզմը բախվում է սպառնալիքների և կալանքի։
- Քաղաքական բանտարկյալներ։ Քաղաքական դրդապատճառներով տարաբնույթ մեղադրանքներով կալանավորված է ավելի քան 50 անձ, և նրանց թիվը աճում է։ Այս գործերի վերաբերյալ շարունակական լռությունը սպառնում է «նորմալացնել» քաղաքական դրդապատճառներով բանտարկությունը։
- Պետական ճնշումը Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա։ Կառավարությունը օգտագործում է հետապնդումներ, դատական հայցեր, ճանապարհորդության արգելքներ և շարունակական քաղաքական արշավ՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պետական վերահսկողությանը ենթարկելու համար։ Հոգևորականները կալանավորվել են կեղծ մեղադրանքներով, եպիսկոպոսներին սահմանափակվել է ճանապարհորդությունը, իսկ դատարանները օգտագործվել են եկեղեցական իշխանությունը հաղթահարելու համար։ Ամենաակնառուն այն է, որ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը իր քաղաքական ծրագրում հստակորեն ներառել է կաթողիկոսի հեռացման հարցը։ Սա քաղաքականության վեճ չէ, այլ սահմանադրորեն պաշտպանված հաստատության վրա հակասահմանադրական հարձակում։
- Մեդիայի ճնշումը և ազատ խոսքի քայքայումը։ Անկախ լրատվամիջոցները գնալով ավելի են սահմանափակվում։ Լրագրողները բախվում են ֆիզիկական հարձակումների, սպառնալիքների և պետական ռեսուրսներից զրկվելու հետ։ Արդյունքում կրճատվում է ազատ խոսքի տարածքը և աճում է գրաքննությունը։
Մենք նաև օգտագործում ենք այս առիթը՝ կոչ անելու ձեզ անդրադառնալ Ադրբեջանի կառավարության գործողությունների հետևանքով ստեղծված իրականությանը վերաբերող հարցերին, որոնք լրջորեն խաթարում են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատման հեռանկարները։
- Հայ ռազմագերիներ Ադրբեջանում։ Պաշտոնական տվյալներով՝ 19 հայ ռազմագերիներ և քաղաքացիական անձինք մնում են ադրբեջանական կալանքի տակ, չնայած պաշտոնական հակառակ պնդումներին։ Շարունակվում են կտտանքների և բեմադրված դատավարությունների մասին հաղորդագրությունները։ Միևնույն ժամանակ, անհետ կորած անձանց հարցը մնում է չլուծված։ Այս հարցում թափանցիկության և շոշափելի առաջընթացի բացակայությունը ավելի է խաթարում հանրային վստահությունը և առաջացնում լուրջ մարդասիրական մտահոգություններ։
- Արցախի էթնիկ զտումները և վերադարձի հրամայականը։ Լեռնային Ղարաբաղի/Արցախի էթնիկ զտումները, որոնք բռնի կերպով տեղահանեցին իր ողջ բնիկ հայ բնակչությունը, չպետք է լռության մատնվեն։ Տարածաշրջանում հայկական քրիստոնեական հոգևոր և մշակութային ժառանգության շարունակական և համակարգված ոչնչացումը քաղաքակիրթ արժեքների նկատմամբ շարունակական վիրավորանք է։ Միջազգային իրավունքը միանշանակ պարտավորեցնում է Ադրբեջանին երաշխավորել բոլոր տեղահանված անձանց անվտանգ, կամավոր և արժանապատիվ վերադարձը հայրենիք՝ պարտավորություն, որը եվրոպացի առաջնորդները պետք է ակտիվորեն պաշտպանեն։
Մեր ուղերձը եվրոպացի առաջնորդներին հստակ է։
Սա քաղաքական հստակության պահ է։ Ներգրավումը չպետք է լինի սկզբունքների հաշվին։
Մենք կոչ ենք անում ձեզ՝
- Հրապարակավ և միանշանակ պահանջել Հայաստանում բոլոր քաղբանտարկյալների և Ադրբեջանում գտնվող հայ ռազմագերիների ազատ արձակումը։
- Հստակորեն խոսել Հայ Առաքելական եկեղեցու վրա ճնշումների և լրատվամիջոցների ազատության սահմանափակումների դեմ։
- Ապահովել հավասարակշռված ներգրավվածություն՝ հանդիպելով ընդդիմադիր ուժերի, անկախ քաղաքացիական հասարակության և Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչների հետ։
Եվրոպայի ժողովրդավարական արժեքների նկատմամբ հավատարմության հավաստիությունը վտանգված է։ Մենք կոչ ենք անում ձեզ գործել համարժեք՝ դադարեցնել երեսպաշտությունը և պաշտպանել ժողովրդավարությունը։
