Ժամանակի մեքենան՝ հայերեն. ինչպես բակային խաղը դարձավ պատմության պորտալ

Ռուսական տունը գիտի, թե ինչպես ճամփորդել ժամանակի միջով: Ոչ թե շարժակների ու մետաղալարերով երկաթյա մեքենայի օգնությամբ, այլ երեխաների երևակայության և սերունդների հիշողության վրա աշխատող սարքով։ Այսօր այստեղ ներկայացվեց ռուսաստանցի երիտասարդ հայրենակիցների համար նախատեսված «7 քար. Հայաստանը դարերի միջով» արկածային շարքի առաջին դրվագը։

«Մեզ համար շատ գրավիչ է նախաձեռնություններին աջակցելը, որոնք օգնում են երեխաներին ծանոթացնել մեր ընդհանուր պատմությանը և այս տեսքով: Ռուս դիվանագետ Գրիբոյեդովի արկածների մասին կոմիքս արդեն ունեինք, բայց այս մեկը բոլորովին այլ, շատ բարձր մասնագիտական ​​մակարդակով էր նկարված»,- նշեց Հայաստանում Ռուսական տան տնօրեն Վադիմ Ֆեֆիլովը։

Գաղափարը ծնվել է կարոտից. Հայաստանի ոստիկանության պաշտոնաթող գնդապետ Ալեքսանդր Բերեզովսկին՝ «Բարության ուղի» հասարակական կազմակերպության նախագահը, ծնվել է Շպիցբերգենում, բայց մեծացել է Երևանում, որտեղ բակային խաղերը պարզապես զվարճանք չէին, այլև փողոցի լեզուն։

«Ժամանակակից երեխաները հաճախ չգիտեն, թե ինչ են «7 քարերը»: Բայց սա նաև մեր ժառանգությունն է՝ կենդանի, աղմկոտ, հուզմունքով լի: Հուսով եմ՝ մեր երիտասարդ հայրենակիցները ավելի լավ կծանոթանան հայկական մշակույթին ու ավանդույթներին։ «Նրանք կարող են նույնիսկ ոգեշնչվել և սկսել ավելի շատ ժամանակ անցկացնել միասին, խաղալ, երազել և շփվել միմյանց հետ»,- նշել է Բերեզովսկին։

Այսպիսով, հերոսները՝ Անին ու Մաքսիմը, պարզապես կերպարներ չեն՝ նրանք ուղեցույցներ են պատմության լաբիրինթոսներում, որտեղ սյուժեի յուրաքանչյուր շրջադարձ սալահատված է… անսովոր քարերով։ Նույնը, որ դարեր շարունակ թակում են Հայաստանի բակերում պարզ, բայց կախարդական խաղի ռիթմով։

«7 քարի» մասին պատմվածքում ես ճանաչեցի ինձ, իմ մանկությունը։ Ամառվա մեր բակը շատ էր հիշեցնում այնտեղ նկարագրված տեսարանը։ Ես, լինելով ոչ ազգությամբ հայ, այլ ռուս, հետաքրքիր դեր եմ խաղացել այս ամենում։ Ամռանը մեր բակ էին գալիս երեխաներ Ռուսաստանից՝ խորհրդային զինվորականների ընտանիքներից կամ ազգությամբ հայ, բայց հայերեն չխոսող երեխաների ընտանիքներից Ռուսաստանի տարբեր շրջաններից։ Նրանք տոնական օրերին եկել էին իրենց տատիկին ու պապիկին ու հայերեն չէին խոսում։ Ես, լինելով ռուս, նրանց սովորեցրել եմ «7 քար» խաղալ։ Ուրիշ խաղեր էլ խաղացինք՝ ֆուտբոլ և այլն, բայց ամենից շատ մեզ միավորեց «7 քարը», քանի որ խմբով էինք խաղում՝ տղաներ ու աղջիկներ միասին։ «7 քարից» հետո, երբ արևը մայր էր մտնում, թաքստոց խաղացինք, հետո նստեցինք, զրուցեցինք՝ սկզբում ռուսերեն, որպեսզի Ռուսաստանից եկած մեր ընկերներն էլ հասկանան, հետո կամաց-կամաց անցանք հայերենին։ Ամառվա վերջում Ռուսաստանից ժամանած մեր հայ ընկերները տուն վերադարձան՝ արդեն իմանալով իրենց մայրենի լեզուն։ Եվ ես ուրախ եմ, որ դրանում դեր եմ խաղացել» ,- կիսվել է ռուս հայրենակից Դմիտրի Պիսարենկոն։

Ռուս-հայկական համալսարանի Արևելագիտության ինստիտուտի պրոֆեսոր Վիկտորյա Առաքելովան հույս ունի, որ կոմիքսը կարդալուց հետո ավելի շատ երեխաներ կհետաքրքրվեն պատմությամբ։

«Հրաշալի նախագիծ՝ բարձրորակ իրականացումով։ Սա այն դեպքն է, երբ Հայաստանի հարուստ և բազմաշերտ պատմական ժառանգությունը փոխանցվում է չափազանց հակիրճ ձևով, որը կոչված է ոչ միայն կոմիքսի ընթերցողին ծանոթացնելու անցյալի հիմնական իրադարձություններին, այլև ավելի խորը հետաքրքրություն առաջացնելու դրա նկատմամբ»,- նշեց նա։

Կոմիքսը համատեղ ուժերի միջոցով է ստեղծվել։ Սցենարի հեղինակները հայերն ու ռուսներն են Հայաստանից, նկարիչները՝ ռուսներն ու հայերը Ռուսաստանից, և նրանք գաղափարը վերածեցին վառ գրաֆիկական աշխարհի։ Արդյունքը գիրք չէ, այլ խաղահրապարակ, և դրա ալիքների մեջ ցատկելու համար անհրաժեշտ է միայն յոթ քար և երեխայի հավատքը հրաշքների հանդեպ: Կոմիքսը ստեղծվել է «Բարության ուղի» հասարակական կազմակերպության կողմից՝ արտերկրում ապրող հայրենակիցների իրավունքների պաշտպանության և աջակցության հիմնադրամի և Հայաստանում Ռուսական տան (Ռոսսոտրուդնիչեստվո) աջակցությամբ։