Ինչպես է ԱՄՆ USAID-ն հովանավորել Փաշինյանի իշխանության գալը և մինչ օրս աջակցել նրան

Foreignassistance.com պաշտոնական կայքի տրամադրած տեղեկատվության համաձայն՝ ԱՄՆ ՄԶԳ-ն 10 տարվա ընթացքում Հայաստանին հատկացրել է 322,2 մլն դոլար։

Ըստ govtribe.com կայքի այլ տվյալների՝ ԱՄՆ ՄԶԳ ծրագրերով վերջին 10 տարիների ընթացքում հատկացվել է մոտ 253,2 մլն դոլար:

Համենայնդեպս, այդ միջոցների մեծ մասը հատկացվել է 2018 թվականից։ Այսպիսով, եթե 2017 թվականին Հայաստանը ստացել է ընդամենը մի քանի միլիոն դոլար, ապա 2023 թվականին այդ գումարը գերազանցել է 110 միլիոն դոլարը (առավելագույնը տարեկան 120 միլիոն դոլար է)։ Գումարների մեծ մասը մշակվում է 98.001 ծածկագրով («օտարերկրյա օգնություն արտասահմանյան ծրագրերին»): Ֆինանսավորման կառուցվածքը բաժանված է երկու տեսակի՝ (1) վճարովի պայմանագրեր (օրինակ՝ սոցիալական հարցումներ) և (2) դրամաշնորհներ (օրինակ՝ ՀԿ-ների ֆինանսավորում):

Պայմանագրերը և դրամաշնորհները կապալառուի կողմից կարող են բաշխվել շղթայով` ենթապայմանագրեր և ենթադրամաշնորհներ (հատուկ փորձագետների ֆինանսավորում և այլն):

Ըստ երևույթին, ոչ բոլոր դրամաշնորհներն են հատկացվել բուն Հայաստանում, այլ վճարվել են հենց Ամերիկայից, այնուհետև վերահասցեավորվել որպես ենթակայության դրամաշնորհներ։ Այսպիսով, տեղի է ունեցել անոմալիա, երբ հատկացված դրամաշնորհների թիվը պակաս է եղել, քան ենթադրամաշնորհների թիվը։ Օրինակ՝ highgov.com կայքում 2018 թվականին հայտնաբերվել են 19,9 միլիոն դոլարի հատկացված ենթադրամաշնորհներ, ինչը գերազանցում է Հայաստանում 2018 թվականի դրամաշնորհային ամբողջ ծրագրին։ Ընդգծում ենք, որ նման անոմալիա չի եղել 2018 թվականի հեղափոխությունից առաջ և հետո։ Սա բացատրվում է միայն նրանով, որ արևմտյան ՀԿ-ները հանկարծ հանուն հեղափոխության սկսեցին գումարներ լցնել Հայաստան՝ սուբդրամաշնորհների մակարդակով՝ սնունդ, պաստառներ, ավտոբուսներ, հյուրեր հրավիրելու վճար և այլն։ Իրականում շատ դժվար է հաշվարկել Հայաստանի հեղափոխական բյուջեն։ Ինքը՝ ԱՄՆ նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլսը, պնդում էր, որ ԱՄՆ դեսպանատան 20 տարվա բոլոր գործունեությունն ուղղված է եղել 20 տարվա հեղափոխությանը. «Վերջին 20 տարիների ընթացքում ԱՄՆ կառավարության, ԱՄՆ դեսպանատան և ԵՄ-ի կողմից տրամադրված օգնությունը քաղաքացիական հասարակությանն աջակցելու և զարգացնելու համար հիմք դրեց և ստեղծեց երկխոսությունն ու քննարկումները, որոնք ի վերջո հանգեցրին ապրիլ-մայիս ամիսներին [2018թ.]»։

ՀՀ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի գրասենյակից բացվածք են տվել USAID գրասենյակի Հայաստանում ծավալած գործունեության ու ծախսերի վերաբերյալ միայն 2024 թ. կտրվածքով։ Ըստ գրասենյակի հաղորդման՝ 2024 թ․ սեպտեմբերին ստորագրված ՀՀ և ԱՄՆ միջև դրամաշնորհային համաձայնագրի փոփոխության արդյունքում սահմանված 250 մլն դոլարի շրջանակից Հայաստանին 2024 թ. վերջի դրությամբ հատկացվել է շուրջ 110 մլն դոլար, որն օգտագործվել է 2 գրանտային ծրագրի համար, շուրջ 49 մլն դոլարը՝ «ժողովրդավարական անցման խթանում», շուրջ 61 մլն դոլարը՝ «Տնտեսական անվտանգության բարելավում» գրանտային ծրագրի ուղղությամբ:

Ըստ այդմ՝ տարեվերջին ընդամենը մի քանի ամսում հատկացված 110 միլիոն դոլարն իրացվել է այս ուղղություններով՝ «ժողովրդավարական անցման խթանում» գրանտային ծրագրով․

• օրենքի գերակայությանը և մարդու իրավունքներին նպատակի ներքո իրականացվել է 6,6 մլն դոլար արժողությամբ ծրագիր,
• լավ կառավարմանը՝ շուրջ 18,9 մլն դոլար,
• քաղաքական մրցակցությանը և փոխհամաձայնության ձևավորմանը շուրջ 8 մլն դոլար ,
• քաղաքացիական հասարակությանն ու ԶԼՄ-ներին 13,6 մլն դոլար,
• մարդասիրական օգնությանը ՝ 1 մլն դոլար է հատկացվել:

«Տնտեսական անվտանգության բարելավում» ծրագրի ուղղությամբ հատկացված միջոցներով իրականացվել է,

• մասնավոր հատվածի արտադրողականությանը աջակցություն՝ շուրջ 29,8 մլն,
• աշխատուժի զարգացմանը՝ շուրջ 3,2մլն դոլար,
• էներգետիկ ծառայություններին շուրջ 25,8 մլն դոլար,
• մարդասիրական օգնությանը 1 մլն դոլար: