Մեծ տարածաշրջանում տեղի ունեցող առավել կարևոր ռազմական և պաշտպանական իրադարձությունները. «Հենակետ»

«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնը ամփոփել է Հայաստանը շրջապատող մեծ տարածաշրջանում տեղի ունեցող առավել կարևոր ռազմական և պաշտպանական իրադարձությունները։

Չինաստան

• ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը հայտարարել է, որ այս պահին ոչ մի կապ չի հայտնաբերվել Չինաստանի կառավարության և վերջին օրերին խփված երեք օդապարիկների հետ։ Իշխանությունները կարծում են, որ դրանք կարող են լինել մասնավոր հետազոտական զոնդեր։
• Ռուսաստանի և Չինաստանի կողմից Արկտիկայում ենթակառուցվածքների կատարելագործումը մեծացնում է Հյուսիսային Ամերիկային վտանգի տակ հայտնվելու հավանականությունը։ Հայտարարել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հրամանատարության ղեկավար, ծովակալ Դարիլ Քոդը Վաշինգտոնի Վուդրո Վիլսոնի անվան կենտրոնում կայացած խորհրդաժողովում։
• Թայվանի Ազգային անվտանգության խորհրդի գլխավոր քարտուղարի տեղակալի պաշտոնում նշանակվել է գեներալ-լեյտենանտ Լյու Դեջինը, ով վերապատրաստվել է ԱՄՆ բանակի հրամանատարաշտաբային քոլեջում և Հարվարդի Քենեդու անվան դպրոցում։
• 90 երկիր իրանական անօդաչու թռչող սարքերի «պատվիրատուներն» են, իսկ Չինաստանը 15 000 նման անօդաչու թռչող սարք ստանալու «հերթի» մեջ է։
• Փետրվարի 10-ին տեղի է ունեցել Թայվանի կիբերանվտանգության ազգային ինստիտուտի բացումը, որը կառավարվում է թվային տեխնոլոգիաների նախարարության (ICT) կողմից:
• Չինաստանը մինչև 2035թ. նախատեսում է տիբեթյան ինքնավար շրջանում երկաթուղային ենթակառուցվածքի զարգացում։ Ճանապարհային ցանցի ընդհանուր երկարությունը կկազմի 5000 կմ:
• ԱՄՆ-ի առևտրի նախարարությունը պատժամիջոցներ է սահմանել Չինաստանում գործող վեց կազմակերպությունների դեմ, որոնք, իբրև, սպառնում են ազգային անվտանգությանը, քանի որ աջակցում են ՉԺՀ-ի զինված ուժերի օդատիեզերական ծրագրերի իրականացմանը, որոնք կապված են «օդապարիկների» կիրառման հետ։
• Չինաստանը եռապատկելու է իր միջուկային զինանոցը և մինչև 2035թ. «Kyodo» միջուկային մարտագլխիկների քանակը կհասցնի 900-ի։ Միջուկային մարտագլխիկների քանակի ավելացումը տեղի կունենա երկու փուլով՝ 2027թ. չինական ԶՈւ հիմնադրման 100-ամյակի կապակցությամբ մարտագլխիկների թիվը կկազմի մինչև 550, 2035թ.՝ մինչև 900 միավոր։
• Ավստրալիայի նախկին վարչապետ Սքոթ Մորիսոնը հայտարարել է, որ Չինաստանի սկսած ցանկացած պատերազմ կսկսվի ոչ թե փամփուշտներով, այլ «բիթերով ու բայթերով», և որ Պեկինը սկզբից շարքից կհանի ռազմական համակարգերն ու քաղաքացիական ենթակառուցվածքները:
• Թայլանդի Լոպբուրի, Չանթաբուրի, Սակեու և Ռայոնգ նահանգներում ս.թ. փետրվարի 28-ից մարտի 10-ը կանցկացվեն «Կոբրա Գոլդ-2023» զորավարժություններ, որին կմասնակցեն 7394 զինծառայողներ 30 երկրներից, այդ թվում՝ Թայլանդից, ԱՄՆ-ից, Սինգապուրից, Ճապոնիայից, Ինդոնեզիայից, Հարավային Կորեայից, Մալայզիայից և այլ երկրներից: 6000 զինծառայողներից բաղկացած ամենամեծ զորակազմը կներկայացնի ԱՄՆ-ը։

Ռուսաստան

• ՌԴ Անվտանգության խորհրդի ղեկավարի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևն այցելել է Օմսկի տրանսպորտային մեքենաշինության գործարան և հայտարարել սպառազինությունների արտադրությունն ավելացնելու ծրագրերի մասին:
• ԱՄՆ պետդեպարտամենտը կոչ է արել ԱՄՆ քաղաքացիներին չայցելել Ռուսաստան և լքել այն ՌԴ տարածքում գտնվելու դեպքում։ Նմանատիպ նախազգուշացում արվել էր նաև 2022թ. սեպտեմբերին։
• ՌԴ արտաքին հետախուզության ծառայության տվյալներով՝ ԱՄՆ-ը նախատեսում է գրոհայիններ տեղակայել Ռուսաստանի և ԱՊՀ երկրների տարածքներում՝ դիվանագետների, պետական ծառայողների, ուժայինների և զինվորականների դեմ ահաբեկչություններ իրականացնելու համար։
• Միայն վերջին 2 օրվա ընթացքում Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերի Tu-95MS և Tu-160 ռազմավարական ռմբակոծիչները չեզոք ջրերի վրայով օդային տարածքում իրականացրել են միանգամից երեք հեռահար պարեկություն՝ Չուկոտկայի և Օխոտսկի ծովերի, Բերինգի ծովի, Բարենցի և Նորվեգիայի ծովերի ջրային տարածքների վրայով՝ ավելի քան 20 ժամ ընդհանուր տևողությամբ: այս պարեկությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հունվարի 1-ին: Օդում նրանց ուղեկցում էին ռուսական կործանիչները։ Թռիչքների նկատմամբ հետաքրքրություն է ցուցաբերել նաև ՆԱՏՕ-ի երկրների ավիացիան։
• Ղրիմում Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի (ФСБ) աշխատակիցները կանխել են ռազմական նավաշինության ոլորտում գիտական մշակումները արտասահման փոխանցելու գործողություն։
• Ուկրաինայի Գլխավոր շտաբում հայտարարել են, որ Ռուսաստանը դեռևս նախորդ աշնանից կիրառում է «X-101» օդային բազավորման թևավոր հրթիռներ՝ արդիականացված օպտիկա-էլեկտրոնային ուղղորդման համակարգով, ինչը բարձրացրել է թիրախների խոցման ճշգրտությունը։
• Ռուսաստանն ու Ալժիրը համատեղ զորավարժություններ կանցկացնեն 2023 թվականի նոյեմբերին։

Թուրքիա

• Թուրքիան ԱՄՆ-ից պահանջել է վերադարձնել 1,4 մլրդ դոլարը, որը վճարել են հինգերորդ սերնդի F-35A Lightning II ամերիկյան կործանիչները, որոնք Անկարան վճարել է, սակայն չի ստացել Ռուսաստանից C-400 զենիթահրթիռային համալիրներ ձեռք բերելուց հետո Վաշինգտոնի մերժման պատճառով:
• 22 հատ Bayraktar TB2 հետախուզական անօդաչու թռչող սարքեր և 9 միավոր AKINCI անօդաչու թռչող սարքեր գործի են դրվել Թուրքիայում տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժից անմիջապես հետո՝ տուժած շրջանները դիտարկելու համար:
• Ոստիկանության և զինվորականների հատուկ ջոկատները հսկում են Թուրքիայի այն շրջանները, որոնք տուժել են երկրաշարժից ։
• Այստեղ հայտնվել են կողոպտիչներ, որոնք արդեն փոխհրաձգության մեջ են մտնում ուժայինների հետ։
• Թուրքական ԶԼՄ-ները հայտնում են, որ ավստրիական բանակի ուժերը անվտանգության նկատառումներից ելնելով դադարեցրել են Թուրքիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքների վերացման համար օգնության տրամադրումը:
• Թալանի և զինվորականների հետ բախումների աճող դեպքերի ֆոնին գերմանացի փրկարարները, հետևելով ավստրիացիներին, մեկուսացել են իրենց «բազաներում»՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով:
• Իսրայելցի մասնագետները, որոնք օգնություն են ցուցաբերել ուժեղ երկրաշարժի հետևանքների վերացման գործում, անվտանգության նկատառումներից ելնելով տարհանվել են Թուրքիայից: Ըստ ՑԱԽԱԼ-ի տեղեկատվության՝ Իսրայելի համար Սիրիայի հետ սահմանին առկա է անվտանգության անմիջական սպառնալիք։
• Թուրքիայի ՆԳ նախարար Սուլեյման Սոյլուն հայտնել է, որ Թուրքիայի տասը նահանգներում, որոնք ընդգրկված են աղետի գոտում, գործի են դրվել ոստիկանության ավելի քան 70 հազար աշխատակիցներ, մոտ 60 հազար ժանդարմներ և առափնյա պահպանության 1000 աշխատակիցներ:
• Թուրքական Bayraktar TB2 և AKINCI ԱԹՍ-ները երկրաշարժից հետո 10 օրվա ընթացքում իրականացրել են ավելի քան 1474 ժամ տևողությամբ թռիչքներ երկրի վրա կատարվող գործողությունների շահերից ելնելով։ Գործարկվել են 9 AKINCI ԱԹՍ, 32 Bayraktar TB2 և ևս հինգ նմանատիպ սարքեր՝ տեղանքի օպերատիվ քարտեզագրման մոդուլով։
• Թուրքիայում փետրվարի 6-ին տեղի ունեցած 2 ավերիչ երկրաշարժներից հետո, որոնց էպիկենտրոնը եղել էր Քահրամանմարաշ (պատմ. Մարաշ) նահանգի Փազարջըք և Էլբիսթան շրջաններում՝ 7.7 և 7.6 մագնիտուդ հզորությամբ, շարունակում է աճել զոհերի և վիրավորների թիվը։ Թուրքիայի նախագահականին առընթեր Աղետների և արտակարգ իրավիճակների վարչության տվյալների համաձայն՝ մահացածների թիվը կազմում է 41.020-ի:

Հնդկաստան

• Հնդկաստանը նախատեսում է նավերի հետ կապ հաստատել ԱԹՍ կրկնահաղորդիչների միջոցով։ Դրոնի թռիչքի հեռահարությունը կկազմի 100 կմ՝ 4 ժամ տևողությամբ։
• Հնդկաստանը համարվում է ռուսական զենքի խոշորագույն գնորդը աշխարհում։ Ռուսաստանը վերջին հինգ տարվա ընթացքում Հնդկաստանին մատակարարել է մոտ 13 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի սպառազինություն: ՌԴ-ի հնդիկ գործընկերները հատկապես հետաքրքրված են ռուսական Ս-400 «Տրիումֆ» զենիթահրթիռային համակարգով, «Օսա», «Պեչորա» կամ «Ստրելա» զենիթահրթիռային համալիրներով, ինչպես նաև «Սու-30» մարտական ինքնաթիռներով, «ՄիԳ-29» ուղղաթիռներով և ԱԹՍ-ներով:
• Հնդկաստանի կառավարությունը որոշում է կայացրել յոթ նոր գումարտակ ձևավորել՝ հնդկա-տիբեթյան սահմանապահ ոստիկանության ուժերն ավելացնելու համար, որը պահպանում է Հնդկաստան-Չինաստան սահմանին փաստացի վերահսկողության գիծը: Անձնակազմի հավաքագրումը կտևի մինչև 2026 թվականը: Նոր ստորաբաժանումներ կտեղակայվեն 47 նոր սահմանային անցակետերում։
• Հնդկաստանի կառավարությունը փետրվարի 15-ին հավանություն է տվել Հիմաչալ Պրադեշ և Լադախ նահանգի սահմանին Շինկուն Լայի շրջանում ռազմավարական կարևորություն ունեցող թունելի կառուցմանը: Ենթակառուցվածքների զարգացումը տեղի է ունենում Չինաստանի հետ շարունակվող դիմակայության ֆոնին։ 4,1 կմ երկարությամբ թունելը կկառուցվի սահմանապահ ճանապարհների կազմակերպության կողմից։ Գույքի արժեքը գնահատվում է 1 միլիարդ 681,5 միլիոն ռուփի։ Աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել 2025թ. դեկտեմբերին։
• Հնդկաստանը Հարիանա նահանգում ատոմակայան կկառուցի:
• «Bharat Electronics Limited» ընկերությունը մինչև 2024թ.-ը Հնդկաստանի զինված ուժերին կմատակարարի հինգ «QRSAM» զենիթահրթիռային համակարգ, որի կրակի հեռահարությունը 30 կմ է:

Իրաք

• Քիրքուքում կործանվել է իսրայելական արտադրության ֆրանսիական «Skylark» հետախուզական անօդաչու թռչող սարքը։ Ֆրանսիայի ՌՕՈւ-ն Իրաքում գտնվում է ԱՄՆ-ի գլխավորած միջազգային կոալիցիայի կազմում։
• Գնդակոծվել է Մոսուլի հյուսիսում գտնվող թուրքական Զելիկան ռազմակայանը։ Պատասխանատվությունը ստանձնել է «Ահրար ալ Իրաք» խմբավորումը։
• Սալահ ադ-Դին նահանգում Թուրքիայի և Սիրիայի ուժեղ երկրաշարժից հետո ցնցումներ են զգացվել:
• Երկրի տարածքում շարունակվում են ահաբեկչություններն ու գրոհայինների հարձակումները Իրաքի բանակի զինծառայողների վրա։
• Օրերս ամերիկյան ԶԼՄ-ները հայտնել էին «Մի-17» տրանսպորտային ուղղաթիռների պարկը ամերիկյան և ճապոնական արտադրության «Bell 412»-ով փոխարինելու Իրաքի պլանների մասին: Որպես պատճառ ներկայացվում է Ռուսաստանից տեխնիկայի պահեստամասերի պակասը, ինչը դժվարացնում է դրանց շահագործումը։ Իրաքի ռազմաօդային ուժերում բաղադրիչների հետ կապված խնդիրները սկսվել են ուկրաինական պատերազմից առաջ՝ 2021թ. սկզբին։ Այդ պատճառով անգործունակ էին ոչ միայն Սու-25 գրոհային ինքնաթիռները, այլև չինական Ch-4 հարվածային ԱԹՍ-ները։ Սակայն ներկայիս պայմաններում ԱՄՆ-ն կարող է լրացուցիչ խրախուսել Բաղդադի իշխանություններին հրաժարվել ռուսական արտադրության ավիատեխնիկայից, որպեսզի հետո այն փոխանցի Ուկրաինային։

Սիրիա

• ԱՄՆ Զինված ուժերի կենտրոնական հրամանատարությունը հայտարարել է փետրվարի 14-ին Զաևֆրատյեում ամերիկացիների կողմից վերահսկվող Կոնոկո գազային հանքավայրի մոտ իրանական հետախուզական Դրոն ոչնչացնելու մասին:
• Ամերիկացիները հայտարարել են հունվարի 10-ին Սիրիայում ԻՊ բարձրաստիճան անդամի ոչնչացման մասին։ Հաղորդագրության համաձայն՝ գրոհայինը սպանվել է Ռաքքայում քրդական «Սիրիական ժողովրդավարական ուժերի» գործողության ընթացքում։
• Իսրայելի ՌՕՈւ-ն հարձակվել է Սիրիայի տարածքի վրա։ Հաղորդվում է Դամասկոսի օդանավակայանի տարածքում և Սիրիայի մայրաքաղաքի մերձակայքում գտնվող ռազմական օբյեկտների ուղղությամբ հրթիռների խոցման մասին: Տեղեկատվություն է ստացվում նաև Դամասկոսի հարավում գտնվող Կաֆր-Սուսա շրջանում բնակելի շենքի վրա հրթիռի հարվածի մասին։
• Մի քանի օր առաջ անհայտ զինյալների կողմից 53 մարդ է սպանվել Սիրիայի Հոմս նահանգի Էս Սուխնե քաղաքի շրջանում։ Զոհվածների թվում են Սիրիայի ոստիկանության յոթ աշխատակիցներ, որոնք հսկում էին շարասյունը։ Գրոհայինները դարանակալել են մեքենաների ճանապարհին և կրակ են բացել:

Իսրայել

• «Երկիր-երկիր» դասի հրթիռը, որի վրա եբրայերեն գրված է «Մահ Իսրայելին», Իրանի Սպահանում անցկացվող ԻՀՊԿ սպառազինության ցուցահանդեսի ցուցանմուշներից մեկն է, որտեղ 2023 թվականի հունվարի 28-ին հարձակում է տեղի ունեցել ռազմական օբյեկտի վրա: Մակագրությունից բացի, ցուցահանդեսի մուտքի դիմաց ընկած է Իսրայելի դրոշը, որպեսզի այցելուները ոտքերը սրբեն դրա վրա։ Դրոշի վրա նույն մակագրությունն է ՝ «Մահ Իսրայելին»։
• Փետրվարի 11-ին Հրթիռային տագնապ է եղել Իսրայելի հարավում։ «Երկաթե գմբեթի» գործարկման արդյունքում որսացել են Գազայի հատվածից արձակված հրթիռային մեկ մեկնարկ։
• Իսրայելի պաշտպանության բանակը հարված է հասցրել Գազայի հատվածում ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական օբյեկտին՝ ի պատասխան հրթիռային արձակման։
• Իսրայելի կառավարությունը հավանություն է տվել Ազգային անվտանգության նախարար Բեն-Գվիրի որոշմանը՝ մի շարք զինված հարձակումներից հետո Արևելյան Երուսաղեմում լայնածավալ ոստիկանական գործողություն իրականացնելու մասին:
• Իսրայելական արտադրության «Hermes 900» անօդաչու թռչող սարքը, որը պատկանում է Չիլիի ՌՕՈւ-ին, վթարի է ենթարկվել Չիլիի Կաուտին գետում անհայտ հանգամանքներում:
• Իսրայելցի պաշտոնյաներով ինքնաթիռը փետրվարի 16-ին վայրէջք է կատարել Ղազախստանում։ Այնուհետև Ղազախստանի երկու օդանավակայաններում կանգ առնելուց հետո վերադարձել է Իսրայել։
• Իսրայելական «Israel Defense» ընկերությունը հայտարարել է Բահրեյնին, ԱՄԷ-ին և Մարոկկոյին միլիարդ դոլարի ռազմական և հետախուզական սարքավորումներ վաճառելու մասին: Իսրայելի հակաօդային պաշտպանության ուժերի նախկին հրամանատար Թալիա Գազիթն ասել է. «Իսրայելը դարձել է գրավիչ ուժային տերություն այն երկրների համար, որոնք ՀՕՊ միջոցներ են փնտրում, հատկապես Ուկրաինայում պատերազմի բռնկումից հետո»։

ՆԱՏՕ

• Շվեյցարիան հայտարարել է իր սպաներին ՆԱՏՕ-ի հրամանատարական կառույց ուղարկելու և դաշինքի զորավարժություններին հնարավոր մասնակցության մասին:
• ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքներում հայտնված օդապարիկները Չինաստանի և Ռուսաստանի հետախուզական գործողությունների արդյունք են:
• ՆԱՏՕ-ի զինված ուժերի թվաքանակը դաշինքի արևելյան թևում տարվա ընթացքում ավելացել է 2,5 անգամ՝ 13 հազարից հասնելով 33 հազարի, որոնցից մոտ 15 հազարը ամերիկյան զինվորականներ են:
• ՆԱՏՕ-ի անդամ 18 երկրներ համաձայնագիր են ստորագրել արբանյակային հետախուզության ընդհանուր ցանց ստեղծելու մտադրության մասին։
• ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ-ի երկրները պայմանավորվել են ակտիվացնել աջակցությունը Վրաստանի և Մոլդովայի պաշտպանական ներուժին։ Ֆինլանդիան և Շվեդիան պետք է ՆԱՏՕ-ին անդամակցեն ՆԱՏՕ-ին մինչև աշուն, նրանք կատարել են Թուրքիայի բոլոր պայմանները։ ՆԱՏՕ-ն 40 հազար զինվորականներ կուղարկի դաշինքի արևելյան թև՝ օդային և ծովային միջոցներով զգալի կկրկնապատկի մարտական խմբերի թիվը։
• ՆԱՏՕ-ի երկրները մտադիր են Ուկրաինային բավականաչափ տանկեր փոխանցել, այդ թվում Leopard 2՝ Ուկրաինայի զինված ուժերի մի քանի տանկային բրիգադներ ստեղծելու համար։

ՀԱՊԿ

• Փետրվարի 12-13-ը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Իմանգալի Տասմագամբետովը այցելել է Բելառուս։ Գլխավոր քարտուղարը կներկայացնի ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի Նոյեմբերյան (2022թ.) նստաշրջանի որոշումների իրականացման և Բելառուսի նախագահության շրջանում ՀԱՊԿ գործունեության գերակա ուղղությունների կատարման միջոցառումների ծրագիրը:
• ՀԱՊԿ միացյալ շտաբում կայացել են խորհրդակցություններ 2023թ. Հավաքական անվտանգության համակարգի ուժերի և միջոցների կառավարման մարմինների և կազմավորումների համատեղ նախապատրաստման միջոցառումների կազմակերպման համար։
• ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը Մոսկվայում հանդիպել է ՌԴ ՊՆախարար Սերգեյ Շոյգուի հետ։ Տասմագամբետովը Շոյգուին տեղեկացրել է Մինսկ կատարած իր վերջին այցի արդյունքների մասին։