Ոչ մի զուգահեռ չե՞ք անցկացնում այսօրվա իրավիճակի հետ

1920 թվականի մարտի 23-ին հին հայկական Շուշիում դարեր ի վեր բնակվող հայ բնակչությունը ենթարկվեց ցեղասպանությանը կովկասյան թաթարների (ադրբեջանցիները այն ժամանակ հենց այս անվանումը ունեին) կողմից։

Այդ օրերի ընթացքում թուրքալեզու վայրենի ցեղերը կոտորեցին 6-10 հազար հայ տղամարդկանց, կանանց, երեխաներին և տարեցներին։

Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու բակում տանջելուց հետո վայրենիները կախեցին Արցախի թեմի առաջնորդ Վահան Տեր-Գրիգորյանին։

Փաստացի հենց այս կոտորածից հետո Շուշիում սկսեցին բնակություն հաստատել հազարավոր կովկասյան թաթարներ (ադրբեջանցիներ)։

Հատկանշական է, որ Շուշիի կոտորածից մոտ մեկ տարի առաջ այսպես կոչված «առաջադիմական» հայ մտավորականները համոզում էին Հայաստանի և Արցախի հայերին, որ պետք է եղբայրանալ թուրքերի հետ, քանզի «խաղաղությունը» այլընտրանք չունի։

Հայերը հավատացին թուրքալեզու ցեղերի խոստումներին «միասին կառուցել խաղաղություն» և մեկնեցին հաշտեցման ձեռքը, իսկ հետո երբ հայերը ինքնակամ զրկվեցին պաշտպանական ներուժից իրենց դաժանաբար կոտորեցին։

Ոչ մի զուգահեռ չե՞ք անցկացնում այսօրվա իրավիճակի հետ։

Հը՞նն

…

Հայտնի ռուս մտավորական Օսիպ Մանդելշտամը անձամբ ականատես է եղել ադրբեջանական արյունոտ «խաղաղասիրությանը» Շուշիում և ցնցված ադրբեջանցիների անասնական դաժանություններից գրել է բանաստեղծություն…

ФАЭТОНЩИК

На высоком перевале

В мусульманской стороне

Мы со смертью пировали —

Было страшно, как во сне.

Нам попался фаэтонщик,

Пропеченный, как изюм,

Словно дьявола погонщик,

Односложен и угрюм.

То гортанный крик араба,

То бессмысленное «цо», —

Словно розу или жабу,

Он берег свое лицо:

Под кожевенною маской

Скрыв ужасные черты,

Он куда-то гнал коляску

До последней хрипоты.

И пошли толчки, разгоны,

И не слезть было с горы —

Закружились фаэтоны,

Постоялые дворы…

Я очнулся: стой, приятель!

Я припомнил — черт возьми!

Это чумный председатель

Заблудился с лошадьми!

Он безносой канителью

Правит, душу веселя,

Чтоб вертелась каруселью

Кисло-сладкая земля…

Так, в Нагорном Карабахе,

В хищном городе Шуше

Я изведал эти страхи,

Соприродные душе.

Сорок тысяч мертвых окон

Там видны со всех сторон

И труда бездушный кокон

На горах похоронен.

И бесстыдно розовеют

Обнаженные дома,

А над ними неба мреет

Темно-синяя чума.

12 июня 1931

…

Աստված լուսավորի բոլոր անմեղ զոհերի հոգիները։

Ամեն

Արման Աբովյանի ֆեյսբուքյան էջից