Ոչ մի բանակցություն՝ հրթիռների վերաբերյալ. Իրանի փորձագետների խորհուրդ
Չնայած ԱՄՆ-ի, եվրոպական երկրների և Իրանի միջև «մեծ սակարկություն» է գնում (2015-ի ամռանը) «իրանական ատոմի» վերաբերյալ համաձայնագրի (JCPOA) շուրջ, Իրանն ինքը պատրաստվեց այն բանին, որ բանակցությունների վերսկսումը առաջին հերթին պետք է ամրագրի ԱՄՆ-ի, ընդհանրապես Արևմուտքի և Իսրայելի ամբողջական և վերջնական քաղաքական պարտությունը: Եվ բոլորը հիանալի հասկանում են, որ Արևմուտքի և Իսրայելի պարտությունը «շտկելը» կհանգեցնի Արևմուտքի և Իսրայելի ավելի փոքր «գործընկերների» (այսինքն՝ խամաճիկների) պարտությունների շղթայական ռեակցիային՝ ինչպես Մերձավոր Արևելքի, այնպես էլ Թուրքիայի: Այո, և Թուրքիայի, քանի որ Անկարան եղել և մնում է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը հստակ երևում է Իրաքում և Սիրիայում հակաահաբեկչական պատերազմի մանրամասներից:
Փետրվարի 22-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը, այսինքն՝ Իսլամական Հանրապետության գերագույն առաջնորդի ընտրող հոգևորականների մի խումբ, որոշում կայացրեց, որ երկրի պաշտպանական և հրթիռային կարողությունները երբեք չեն լինի որևէ բանակցությունների առարկա, հաղորդում է Tasnim News-ը: Ավելի վաղ իրանական բանակի և ԻՀՊԿ-ի բոլոր գեներալները հրապարակավ արտահայտվում էին ցանկացած բանակցությունների անընդունելիության մասին՝ ազգային հրթիռային ծրագրի վերաբերյալ, ընդ որում նշանակություն չունի՝ թե ում հետ: Եվ հիմա դա արդեն օրենքն է դարձել: Ոչ ոք իրավունք չունի վիճարկել Փորձագետների խորհրդի որոշումները: Թեհրանում Իրանի նախկին խորհրդարանի շենքում կայացած ամենամյա հանդիպմանը հաջորդած հայտարարության մեջ 88-հոգանոց Փորձագետների խորհուրդը նշում է, որ Իրանի պաշտպանական և հրթիռային կարողությունների վերաբերյալ հարցերը քննարկման ենթակա չեն որևէ այլ երկրի հետ: Միևնույն ժամանակ, Իրանի բարձրագույն իշխանության կոլեկտիվ մարմիններից մեկը ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունները կոչում էր «արդեն համաձայնեցվածի շուրջ» (նկատի ունի Գործողությունների համատեղ համապարփակ ծրագիրը [JCPOA], որը ստորագրվել էր 2015-ի հուլիսին Թեհրանի միջուկային ծրագրի վերաբերյալ, և որից Վաշինգտոնը 2018 թ. մայիսին միակողմանի դուրս եկավ), անվանելով դա Իսլամական Հանրապետության «կարմիր գիծը»՝ շեշտելով, որ իրանական բոլոր կազմակերպությունները միավորված են պաշտպանելու երկրի արժանապատվությունն ու անկախությունը թշնամական դավադրություններից:
Իրանի փորձագետների խորհուրդը նույնպես մատնանշեց ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախագահության օրոք Թեհրանի վրա «առավելագույն ճնշման» ամերիկյան քաղաքականության ձախողումը: Առանց հակաիրանական պատժամիջոցների գործնական վերացման, Միացյալ Նահանգների վերադարձը JCPOA- ին Փորձագետների խորհուրդը որակավորեց որպես ոչ միայն Թեհրանի համար անօգուտ, այլև իր էությամբ վնասակար: Նման քայլից հետո Արևմուտքին (հետևաբար՝ Իսրայելին, Թուրքիային և այլն) մնաց միայն հանձնվելու (լիակատար կապիտուլյացիայի) ուղին: Հիշեցնենք, որ վերջին տարիներին Իրանի հրթիռային ծրագիրը առաջացրեց արևմտյան երկրների և Մերձավոր Արևելքում Թեհրանի ավանդական հակառակորդների՝ Իսրայելի և Սաուդյան Արաբիայի քննադատությունը: Իրանը պետք է հրաժարվի հրթիռների արձակումից՝ տնտեսական և դիվանագիտական մեկուսացումից խուսափելու համար, հայտարարել է ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Մայքլ Պոմպեոն: Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Գերմանիան 2019 թ. դեկտեմբերի 4-ին, Լոնդոնում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում, տարածեցին համատեղ տեքստ՝ կապված Իրանի հրթիռային ծրագրի հետ: Եվրոպական երեք երկրներ այն ժամանակ ասում էին, որ «Իրանի կողմից բալիստիկ հրթիռների ստեղծումը, որոնք ունակ են միջուկային զենք կրել», հակասում է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2231 բանաձևին (2015 թ. հուլիսի 20-ը), որը կոչ է անում Թեհրանին չձեռնարկել որևէ գործողություն նման հրթիռների հետ կապված: Իրանը մյուս կողմից միշտ նշել է, որ JCPOA տեքստը բառ չի պարունակում ոչ միջուկային տեխնոլոգիաների մասին, և որ հայրենական արտադրության հրթիռային համակարգերը Իրանի պաշտպանության և անվտանգության բաղկացուցիչ մաս են: Այս պատճառով, ընդգծել են Իրանի բարձրաստիճան պաշտոնյաները և ռազմական ղեկավարները, հրթիռների վերաբերյալ երբեք ոչ մեկի հետ բանակցություններ չեն լինի: Փետրվարի 18-ին Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին աշխարհին մեկ անգամ ևս հիշեցրեց ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի 2231 բանաձևի իրական տեքստի մասին և ասաց. «Թեհրանը Վաշինգտոնին կոչ է անում հարգել օրենքը և կատարել պարտավորությունները, ներառյալ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2231 բանաձևը»:
Սերգեյ Շաքարյանց
