Սերբիան Ադրբեջանի «բերանը փակեց»
Մեր ընթերցողների հետ կցանկանայինք խոսել «Ապշերոնյան խանության» իշխանությունների և լրատվամիջոցների կողմից արհեստականորեն ուռճացված մեկ անսպասելի «խնդրի» մասին: Հուլիսի վերջին Բաքուն սկսեց խոսել «մի սենսացիայի» մասին, որը, կովկասյան թաթար լրագրողների և հարցաքննված բազմաթիվ վերլուծաբանների կարծիքով, պետք է պայթեցներ «ամբողջ» միջազգային քաղաքականությունը: Պարզվում է, որ գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված և դժբախտ Սերբիան Հայաստանին մատակարարում էր ականանետային արկեր: Ո՞վ պարզապես չբղավեց «Սարսափ», այս Բաքվում՝ Ապշերոնում հայտնաբերվել են ՄԱԿ-ի կոնվենցիաների և զենքերի տարածումը վերահսկող օրենսգրքերի հազարավոր պահապաններ: Նրանց «մեղադրանքի» էությունը. «Բելգրադը կեղտոտ առևտուր է իրականացնում օկուպացիոն, ագրեսոր, ֆաշիստական Հայաստանի հետ՝ խախտելով միջազգային իրավունքը և դավաճանելով բարեկամ Ադրբեջանի շահերը»: Որպես իր «բացահայտումների» ապացույց, որը հանկարծակի ներկվեց պացիֆիստների մեջ, բայց, փաստորեն, «Ալիև խանության» անվտանգության մարմինների համար աշխատող վարձու փողոցային հրոսակներ, որոշ փաստաթղթերից ներկայացնում էին ծանոթագրություններ, ինչպես նաև հղում էին կատարել Սերբիայի առևտրի նախարար Ռասիմ Լյայիչի հայտարարությանը, որը հաստատեց. այն մասին, որ Հայաստանի համար ականանետային արկերի առաքումը նախատեսվող պայմանագիրը յոթ կնիքների հետևում գաղտնիք չէ, և որ պայմանագիրը հաստատվել է Սերբիայի 4 նախարարությունների և հատուկ ծառայությունների կողմից:
Լյայիչը ներկայացրեց իրավիճակը ի պատասխան Սերբիայի խորհրդարանի անդամ Մարինկա Տեպիչի հարցման: Ենթադրաբար, այս Մարինկան նրբագեղ ուտեստների նուրբ գիտակ է և մեկից ավելի անգամ հասցրել է ուրախացնել իր քիմքին կասպիական համադամ ձկան՝ թառափի և սև խավիարի նվերներով: Հակառակ դեպքում անհնար է հասկանալ այն պատգամավորի պահվածքը, որը բառացիորեն «համաժամեցվելով» Բաքվի «պացիֆիստների» հետ, շտապեց դատապարտել սեփական կառավարությունը՝ Հայաստանի հետ զենքի գործարքի «ապօրինությունների» թեմայով: Եվ ոչ միայն նախարար Լյայիչը ստիպված էր պաշտպանվել և արդարացնել կառավարության գործողությունները: Բաքվի վարձկանների կողմից մեղադրանքների շարքը բարդվեց նաև մյուս համապատասխան նախարարների վրա, որոնք համաձայնեցրել են պայմանագիրը, և «Vektura trans» ընկերության սեփականատիրոջ՝ Սլոբոդան Թեշիչի վրա, որի գործարաններից իբր արտահանվել են նաև Հայաստանի համար նախատեսված ականանետային արկեր, ինչպես նաև փոքր քանակությամբ հրաձգային զենք: Եվ, իհարկե, հուլիսի 20-ին Ադրբեջանում Սերբիայի գործերի ժամանակավոր հավատարմատարի`Բաքվի արտգործնախարարության կողմից ուղղված կանչումը դարձավ ողջ հիստերիկ ծրագրի պսակը: Այնտեղ փոխնախարար Խալաֆ Խալաֆովը բողոքել է Սերբիայի դեսպանորդ Դանիցա Վեինովիչին՝ իր ուղերձը հղելով Սերբիայի ղեկավարությանը դիդակտիկ ելույթներով այն մասին, թե որն է պետությունների միջև բարեկամությունը, ինչ է դավաճանությունը և ինչպես պետք է վարվի Բելգրադը Բաքվի հետ հարաբերություններում, որպեսզի չխորտակվի ինքնավստահությունը: Խալաֆովը, իհարկե, ի թիվս այլ բաների, չմոռացավ նաև հիշեցնել տիկին Վեինովիչին՝ պաշտպանիչ դիմակներով և դեղամիջոցներով հումանիտար բեռը, որն Ադրբեջանը ուղարկել էր Սերբիայի օգնության համար, ինչի համար նույն տիկին Վեինովիչը մի անգամ շնորհակալական հարցազրույցներ է տվել ադրբեջանական լրատվամիջոցներին: Նման «վրաերթերը» բավարար չհամարելով ՝ Իլհամ Ալիևի արտաքին քաղաքականության հարցերով օգնականը, տխրահռչակ Հիքմեթ Հաջիզադեն, նույնպես միացել է Սերբիային «մեղադրանքներ» ներկայացնելու գործին: Իր դեմքի լուրջ արտահայտությամբ նա «նախազգուշացրեց» սերբական իշխանություններին քաղաքական կարճատեսության համար, քանի որ, ըստ նրա, Բաքուն ունի տվյալներ, որ Հայաստանին վաճառված սերբական զենքերը կարող են փոխանցվել ահաբեկիչներին… Ինչպես ասում են՝ արջն իր ահից է գոռում: Օրինակ՝ այն փաստը, որ հենց Բաքուն (Բուլղարիայի միջոցով) զենք ու զինամթերք էր ուղարկել Սիրիա՝ ահաբեկիչների համար:
Սակայն, վերջին պահին, կովկասյան թաթարների հիստերիայի շոգը սառեցրեց Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը: Նրա հայտարարությունը պարունակում էր երկու ուղերձ. առաջինը ուղղված է պաշտոնական Բաքվին, իսկ երկրորդը՝ սերբական ընդդիմությանը, որը նախանձախնդրորեն հրահրվում է կառավարության դեմ՝ ադրբեջանական քարոզչության կողմից: Նախ, Վուչիչը հիշեցրել է, որ Սերբիան տարբեր զենքեր է վաճառել Ադրբեջանին տասն անգամ ավելին, քան Հայաստանին: Եվ երկրորդ՝ նա դիմեց ընդդիմությանը և բաքվեցիներին՝ հռետորական հարցով. ի՞նչ անել պաշտպանական արդյունաբերության ոլորտում աշխատող տասնյակ հազարավոր մարդկանց հետ, եթե պետք է հրաժարվել շահութաբեր պայմանագրերից միայն այն պատճառով, որ միջազգային գործընկերներից ոմանց դուր չեն գալիս այս կամ այն զենքի գործարքներ: Ի վերջո, եթե այդպես է, ուրեմն միշտ կլինեն դժգոհ մարդիկ, հետևաբար, ռազմարդյունաբերական համալիրը պետք է ամբողջովին կրճատվի, և դրա փոխարեն պետք է ստանալ գործազուրկների նոր բազմություն: Արդյունքում, սերբական ընդդիմությունը որոշեց լռել՝ հաշվի առնելով այն, որ հայտնվել է քննադատության կրակի և բանվորական դասակարգի գոռգոռալու տակ: Իսկ Բաքվում միանգամից սթափվեցին՝ երևի ըմբռնելով Վուչիիչի այն հաղորդագրությունը, որ եթե նա բացի փակագծերը, ապա Ալիևների ընտանիքը պետք է հայտնվեր միջազգային սկանդալի էպիկենտրոնում: Ինչպես հայտնի է, ըստ պաշտոնական վարկածի, սերբական ռազմարդյունաբերական համալիրի արտադրանքը չկա ադրբեջանական բանակի զինանոցում: Ամեն դեպքում, որևէ վկայություն չկա ադրբեջանցիների կողմից սերբական արտադրության հրաձգային զենքի մասին, ինչպես նաև ականանետերի, նռնականետերի և նրանց համար զինամթերքի (սա Բելգրադի կողմից իր պաշտպանական արտադրանքի արտահանման հիմնական հոդվածն է) լայնածավալ օգտագործման մասին: Հայտնի է նաև, որ Սերբիան արտադրում և վաճառում է հիմնականում սովետական ոճի զենքեր, որոշ դեպքերում՝ հայրենական որոշ փոփոխություններով: Իսկ այդպիսի զենքերը մեծ պահանջարկ ունեն Մերձավոր Արևելքում, Աֆրիկայում և Աֆղանստանում: Ի դեպ, նույն Սերբիայի առևտրի նախարար Լյայիչը թույլ տվեց սայթաքում և խոստովանեց՝սովետական տիպի բարձրորակ սերբական զենքի մեծ պահանջարկի մասին:
Ի՞նչ ակնարկեց Վուչիչը, երբ նա իր ադրբեջանցի գործընկերներին կոչ արեց՝ «բերանները փակել»: Հենց այն մասին, որ Ադրբեջանը միշտ վաճառել է սերբական զենք և զինամթերք երրորդ երկրներ՝ Սիրիա, Իրաք, Լիբանան, Լիբիա և այլն, որտեղ առայսօր գործում են «Ալ-Քաիդայի», «ԻՊ»-ի («Իսլամական պետություն») և այլ հանցավոր խմբերի ահաբեկիչներ: Իմաստ կա՝ հիշել բուլղարացի լրագրող Դիլանա Գայտանջիևայի կողմից հրապարակված նյութը, որը վերաբերում է Բալկանյան երկրներից Ադրբեջանի տարածքով դեպի Մերձավոր Արևելք զենքի ահռելի քանակությամբ բեռներին և առաքմանը: Ըստ երևույթին, Ապշերոնի ստախոս-դեմագոգները հասկացել էին Սերբիայի նախագահի ակնարկը:
Սերգեյ Շաքարյանց

