Բաց նամակ ՀՀ-ում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպանին
Պարոն Սերգեյ Պավլովիչ Կոպիրկինին
Հարգելի՛ պարոն Կոպիրկին,
Ըստ զանգվածային լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների՝ 2025 թ. հուլիսի 8-ին Ադրբեջանի խորհրդարանը ընդունել է փոփոխություններ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրության մեջ, որը հանդիսանում է Ադրբեջանի կազմի մեջ մտնող վարչական միավոր, և այդ փոփոխությունները էապես փոխում են ինքնավարության իրավական կարգավիճակը։
Հաշվի առնելով, որ Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը հիմնադրվել է 1924 թ. փետրվարի 9-ին՝ ՌԽՖՍՀ-ի և Թուրքիայի միջև 1921 թ. մարտի 16-ին ստորագրված Մոսկվայի պայմանագրի, ինչպես նաև Կարսի պայմանագրի դրույթների հիման վրա, ապա՝ համաձայն Մոսկվայի պայմանագրի III հոդվածի, Նախիջևանի շրջանը ճանաչվում է որպես ինքնավար տարածք Ադրբեջանի հովանու ներքո՝ այն սկզբունքային պայմանով, որ այդ հովանավորությունը չի կարող փոխանցվել որևէ երրորդ պետության։ Նշված միջազգային պայմանագրերը իրավական հիմք են հանդիսացել մինչ օրս գործող Նախիջևանի կարգավիճակի համար։
Մինչդեռ, ըստ հաղորդումների, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրության նոր խմբագրման մեջ հանվել են բոլոր հիշատակումները 1921 թ. Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի մասին։ Փոխարենը ընդգծվում է, որ «Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը Ադրբեջանի անբաժանելի մասն է», ինչպես նաև էապես կրճատվել են ինքնավարության մարմինների լիազորությունները, և այդուհետ այն ենթարկվելու է անմիջապես Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահին։
Այս առնչությամբ, նկատի ունենալով, որ Ռուսաստանի Դաշնությունը հանդիսանում է ՌԽՖՍՀ-ի իրավահաջորդը՝ վերոնշյալ միջազգային պայմանագրերի կողմը, խնդրում եմ Ձեզ, հարգելի՛ պարոն Կոպիրկին, ներկայացնել Ռուսաստանի Դաշնության պաշտոնական դիրքորոշումը նման փոփոխությունների իրավաչափության և թույլատրելիության վերաբերյալ՝ միջազգային իրավունքի և ավելի վաղ ստորագրված պայմանագրերի տեսանկյունից։
Հարգանքով՝
ՀՀ պահեստազորի զինծառայողների նախաձեռնության համակարգող`
Էդգար Հովհաննիսյան։
24.07.2025 թ.
Открытое письмо
Чрезвычайному и Полномочному Послу Российской Федерации в Республике Армения
господину Сергею Павловичу Копыркину
Уважаемый Сергей Павлович!
Согласно сообщениям в средствах массовой информации, 8 июля 2025 года парламентом Азербайджана были утверждены поправки в Конституцию Нахичеванской Автономной Республики, входящей в состав Азербайджана, существенно трансформирующие правовой статус автономии.
Учитывая, что Нахичеванская АССР была образована 9 февраля 1924 года на основании положений Московского договора между РСФСР и Турцией от 16 марта 1921 года, а также Карсского договора, то, в соответствии со статьёй III Московского договора, Нахичеванская область признаётся автономной территорией под протекторатом Азербайджана — с тем принципиальным условием, что данный протекторат не может быть передан никакому третьему государству. Эти международные соглашения являлись правовой основой существующего до настоящего времени статуса Нахичевана.
Между тем, как сообщается, в новой редакции Конституции Нахичеванской Автономной Республики были исключены все упоминания о Московском и Карсском договорах 1921 года. Вместо этого подчёркивается, что «Нахичеванская Автономная Республика является неотъемлемой частью Азербайджана», а также существенно сокращены полномочия органов автономии, которая отныне подчиняется напрямую Президенту Азербайджанской Республики.
В этой связи, принимая во внимание, что Российская Федерация является правопреемником РСФСР — стороны, подписавшей вышеуказанные международные договоры, — прошу Вас, уважаемый Сергей Павлович, довести до сведения общественности официальную позицию Российской Федерации относительно правомерности и допустимости подобных изменений с точки зрения международного права и ранее заключённых соглашений.
С уважением,
Координатор инициативы военнослужащих запаса Республики Армения
Эдгар Оганесян.
24 июля 2025 года
