Ամերիկացի հրեա Բրենդա Շաֆերը՝ Թուրքիայի, Ալիևի ռեժիմի և Հայաստանի իշխանությունների «մայրն» է…

Բաքվի ֆաշիստական ​​ռեժիմը, ինչպես հայտնի դարձավ, վերջապես ազատ է արձակել Իրանի երկու քաղաքացիների՝ կցասայլերի [տրեյլերների] վարորդներին (Շահրուդ Նորուզի և Ջաֆար Բարզեգար), որոնք սեպտեմբերին ձերբակալվել էին մեր թշնամիների կողմից օկուպացված Հայաստանի տարածքում կովկաս-թաթարական  սահմանապահներին կաշառք տալուց հրաժարվելու համար։ Դրանից հետո հեռախոսային կապեր են հաստատվել Իրանի արտգործնախարար Հոսեյն Ամիր Աբդոլահիանի և Բաքվի իր գործընկեր Ջեյհուն Բայրամովի միջև։ Դատելով հոկտեմբերի 23-ին և 24-ին IRNA գործակալության հաղորդագրություններից՝ երկու կողմերն էլ դրական են գնահատում հեռախոսազրույցները։ Մասնավորապես, հաղորդվել է, որ հեռախոսազրույցի ժամանակ պարոն Աբդոլահիանը հայտարարել է, որ Թեհրանը վճռական է տրամադրված՝ խորացնելու հարաբերությունները Բաքվի հետ։ Իրանի արտգործնախարարը շնորհակալություն է հայտնել իր գործընկերոջը երկու իրանցի վարորդների ազատ արձակելու համար։ «Զրույցի ընթացքում Աբդոլահիանը, անդրադառնալով երկու նախարարների վերջին կառուցողական շփումներին, բարձր է գնահատել երկու իրանցի վարորդների ազատ արձակումը և այդ գործողությունն անվանել կառուցողական քայլ, որը կարող է անհրաժեշտ հիմք հանդիսանալ թյուրիմացությունների հետագա հանգուցալուծման համար»,- ասված է Իրանի ԱԳՆ հայտարարությունում։ Կողմերը կարևորել են բոլոր տարաձայնությունները երկխոսության միջոցով լուծելը։ Արտգործնախարարները քննարկել են նաև փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող այլ հարցեր։

Իրանցի նախարարը հաջորդ օրը նույնպես անդրադարձել է Թեհրանի և Բաքվի հարաբերությունների թեմային։ Մասնավորապես, Twitter-ի իր էջում նա գրել է, որ երկու կողմերի հարաբերությունները զարգանում են փոխադարձ հարգանքի ներքո. «Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը և Ադրբեջանի Հանրապետությունը երկու մահմեդական հարևաններ են, որոնք շատ ընդհանրություններ ունեն»։ Անդրադառնալով Բայրամովի հետ իր հեռախոսազրույցին՝ նա շեշտել է, որ նրա հետ անկեղծ, ջերմ և կառուցողական զրույց է ունեցել համապարփակ հարաբերությունների ճանապարհային քարտեզի շուրջ։

Նախարար Աբդոլահիանին չհավատալու պատճառ չկա։ Ավելին, Իրանի նախագահ Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսիի կառավարությունը իր հավատարմությունն է հայտնել Իրանի աշխարհագրական բոլոր հարևանների հետ բարիդրացիական հարաբերություններին համագործակցությանը։ Սակայն մենք հետևում ենք իրանական բազմաթիվ այլ հրապարակումների, և ոչ միայն IRNA-ի կամ այլ տեղեկատվական աղբյուրների պաշտոնական հաղորդագրություններին։ Պարզվում է, որ, օրինակ, նախարար Աբդոլահիանի հայտարարություններին զուգահեռ պետք է ուշադրություն դարձնել իրանցի փորձագետների կարծիքներին։ Ահա թե ինչ են գրել Իրանում հոկտեմբերի 24-ին՝ «Ադրբեջանը պետք է խուսափի Իրանի հետ իր գործերում արհեստական ​​ճգնաժամից» խորագրի ներքո։ Մեջբերենք որոշ հատվածներ: Այսպիսով, իրանցի փորձագետները գրել են, որ Բայրամովի հետ Իրանի արտգործնախարարի հեռախոսազրույցից հետո իրանական սոցիալական ցանցերը պայթում են ցնցող լուրերով. Բաքվի ֆաշիստական ​​իշխանությունները արգելափակել են «Azeri Sahar TV» կայքը, ինչպես նաև իրանամետ կրոնական կայքերը։ Եվ դա տեղի է ունեցել դեռ շաբաթ օրը՝ հոկտեմբերի 23-ի առավոտյան, սակայն լուրերը ոչ կանխամտածված կամ կանխամտածված սկսել են տարածվել հենց Աբդոլահիանի ու Բայրամովի հեռախոսազրույցից հետո։ «Իրանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները մեկ ամսից պակաս ժամկետում անցկացրել են երկրորդ հեռախոսազրույցը՝ Թեհրանի և Բաքվի միջև տարանցիկ անցման վեճի ֆոնին,- գրում են փորձագետները։ – Խոսվել է փոխադարձ հարգանքի և կապերի ընդլայնման մասին, սակայն Ադրբեջանի իշխանությունների վերջին քայլն անբացատրելի է և արհամարհում է նկարագրությունը։ Իրանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունը մի հարց է, որը երկու երկրները կարող են լուծել բարեկամական և դիվանագիտական ​​մթնոլորտում։ Սակայն նրանք, ովքեր բարին չեն կամենում երկու երկրներին, օգտվել են այս հնարավորությունից և այժմ փորձում են կրակի վրա յուղ լցնել»:

Իսկ այնուհետև իրանցի փորձագետները նշում են ԱՄՆ քաղաքացի՝ հրեա կնոջ անունը, որը «ներդրումներ ունի» նաև այն իրավիճակում, որում հայտնվել է մեր Հայաստանը 2018 թվականից ի վեր։ Այս տողերի հեղինակը նույնպես հանդիպել է սույն անձնավորությանը 2000-ականների սկզբին, երբ նա Երևան էր եկել մի քանի անգամ՝ թուրքամետ քարոզչություն տանելու նպատակով։ Այսպիսով, ևս մեկ անգամ անդրադառնանք իրանցի փորձագետների խոսքերին. «Ադրբեջանի վարչակազմը պետք է հեռու մնա այնպիսի չարամիտ խորհրդականներից, ինչպիսին է Ժողովրդավարությունների պաշտպանության հիմնադրամը (FDD): FDD-ը, որը հայտնի է իր մակերեսային և անազնիվ գործադիր տնօրեն Մարկ Դուբովիցով, նոր ռազմավարություն է որդեգրել Իրան-Ադրբեջան հարցում: Նրանք Բրենդա Շաֆեր անունով լոբբիստ են ուղարկել «էներգետիկ քաղաքականություն մշակողի» անվան տակ: Նրան անվանում են Ադրբեջանի անունից լոբբիստ, նա քննադատության է ենթարկվել Ադրբեջանին առնչվող քաղաքական հոդվածներ և գրքեր գրելու համար՝ թաքցնելով իր առևտրային (կոմերցիոն) կապերը Ադրբեջանի կառավարության հետ: Շաֆերը փորձել է դրդել իրանական ադրբեջանցիներին կտրուկ միջոցներ ձեռնարկել Ադրբեջանի Հանրապետությանը միանալու համար։ Ոչխարի կերպարանքով ծպտված գայլը քարոզում էր ֆարսին` որպես պաշտոնական լեզու, ինչպես նշված է Իրանի Սահմանադրության մեջ, օգտագործելու դեմ: Ըստ երևույթին, FDD-ը բարձրացրել է նրա պաշտոնը, քանի որ այժմ նա սադրում է նաև Իրանի արաբական ծագումով  քաղաքացիներին: Այս հրահրմանը, թեկուզ անգիտակցաբար, հետևում է նաև թուրքական վարչակազմը։ Էրդողանը սխալ դաշտում էր խաղում։ Կարծես թե երկու նախագահներն էլ տեղեկացված են սխալ մարդկանց կողմից և պետք է թարմացնեն իրենց ունեցած տվյալները: Շաֆերը քննադատել է Իրանի տրամաբանական որոշումը՝ դադարեցնել առևտուրը Ղարաբաղի հետ՝ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականությունը հարգելու նպատակով, և ասաց, որ այդ որոշումը խախտում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը։ Իհարկե, անհեթեթ վերլուծություն է, սակայն FDD փորձագետներից ավելին սպասել պետք չէ։ Ադրբեջանում իրանական «Sahar TV»-ի ցանցն արգելելու և արգելափակելու վերջին որոշումը ադրբեջանական իշխանությունների կողմից անկայուն քայլ է, որն ակնհայտորեն սնուցվում է չարամիտ խորհրդատուների կողմից: Ադրբեջանի և Թուրքիայի առաջնորդները լավ կանեն՝ հեռու մնան ամերիկա-իսրայելական խռովությունից, որն ուղղված է Իրանում տարբեր էթնիկ խմբերի միջև աղանդավորական տարաձայնություններ ստեղծելուն: Այս էժանագին հնարքները քաջ հայտնի են իրանցիներին»։

Մնում է ավելացնել, որ Երևանում արդեն մի քանի տարի է, ինչ «շշուկներ են պտտվում», որ ԱՄՆ անձնագրով հրեա հանցագործ Բրենդա Շաֆերը «ծառայում» է նաև որպես գլխավոր խորհրդական նրանց, ովքեր Երևանում իրենց համարում են «ժողովրդական իշխանություն»։ Նկատենք՝ Իրանում պատահական չէ հրապարակվել Էրդողանի, Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի իշխանությունների իրական ղեկավարի անունը։ Հայտնի է, որ այբուբենում «Այբ»-ից հետո միշտ գալիս է «Բեն» տառը, ուստի Բրենդա Շաֆերի անունը տվողները դրանով կանգ չեն առնի։ Աշխարհը պետք է սպասի նոր բացահայտումների՝ կապված ամերիկա-իսրայելական և Էրդողանի ու Ալիևների կլանի այս հակամարդկային դավադիր համաձայնության մեջ ունեցած դերի հետ։

Սերգեյ Շաքարյանց